Vinnuhjúaskildagi
—

Vésteinn Valgarðsson
14. maí, ’18
Vésteinn Valgarðsson

Á tímum vistarbandsins var öllum, sem ekki réðu eigin búi, skylt að eiga heimilisfesti á búi einhvers bónda, annað hvort sem vinnuhjú eða þá sem niðursetningar. Fjórtánda maí á ári hverju var vinnuhjúaskildagi, en þá máttu vinnuhjúin skipta um vist.

Spólum áfram til dagsins í dag. Allt vinnandi fólk, sem ekki á sinn eigin vinnustað, þarf að vera í vinnu hjá öðrum og allt fólk sem ekki getur unnið þarf að þiggja bætur frá hinu opinbera. Við erum ekki í vistarbandi lengur, heldur eigum við með okkur sjálf, að nafninu til. Í raun erum við háð stétt atvinnurekenda, ef við viljum búa við þjóðfélag húsbænda og hjúa að eilífu, en ef við viljum að vinnandi fólk verði húsbændur á heimilinu erum við hins vegar háð hvert öðru. Hvað þýðir það? Gagnvart sterkri og vel skipulagðri stétt auðvaldsins erum við sem einstaklingar máttvana og finnum okkur best í því að reyna að bjarga okkur sjálfum og horfa á sjónvarpið þess á milli. En sem stétt – sem stétt vinnandi fólks – erum við stærri og sterkari en nokkur annar í þessu þjóðfélagi, og getum gert það sem við viljum – ef við skiljum máttinn í samstöðunni.

Samstaða í baráttu fyrir betri kjörum getur tekið á sig margar myndir. Ein þeirra auðveldari er að styðja þau öfl í kosningum, sem boða raunsæjar lausnir byggðar á félagshyggju, og boða um leið raunsæjar leiðir til að ná þeim: mikla baráttu og vinnu, en ekki ódýrar eða einfaldar lausnir, snjallræði eða andfélagshyggju.

Alþýðufylkingin boðar að jöfnuður og velferð allra eigi að vera meginmarkmið í stefnu þjóðfélagsins. Leiðin þangað heitir félagsvæðing. Hún felur í sér að innviðirnir, sem þjóna okkar sameiginlegu þörfum, séu félagslega reknir en ekki speni fyrir auðvaldið – hér erum við m.a. að tala um fjármálakerfið. Að fólk sem vinnur við að sinna fólki sé metið að verðleikum (handahófskennd dæmi: ljósmæður, kennarar, ýmislegt starfsfólk í umönnun). Að velferðin sé fyrir alla: ekki dýr viðbrögð við því að fólk sé orðið fátækt, heldur hagkvæm leið til þess að fyrirbyggja að fólk verði fátækt til að byrja með. Það er ekki dýrt að útrýma fátækt, heldur er dýrt að fólk sé fátækt.

Það ætti aldrei að trúa þeim sem þykjast ætla að laga allt, bara ef þeir fá 51% atkvæða. Og það ætti aldrei að trúa þeim heldur, sem boða auðveldar lausnir á römmum vandamálum. Alþýðan hefur alltaf þurft að berjast fyrir hverri tommu af rými sem hún hefur fengið í þjóðfélaginu. Aldrei fengið neitt gefins. Það mun ekki breytast á meðan við erum hjú hjá húsbændum sem eru aðallega að hugsa um sig sjálfa. Við munum áfram þurfa að berjast fyrir kjörum okkar. Það hljómar kannski nöturlega, en það er stundum barátta upp á líf og dauða. Barátta sem varðar okkur öll.

Í dag er fjórtándi maí. Það er aldalöng hefð fyrir því að fara vistaskiptum á þessum degi. Þótt margt hafi breyst síðan vistarbandinu var aflétt, er þessi dagur ennþá ágætur dagur til að segja upp hollustunni við kapítalísk stjórnmálaöfl, kapítalískan hugsunarhátt eða almenna meðvirkni með arðráni og þjóðfélagslegu óréttlæti, sóun eða spillingu.

Gleðilegan vinnuhjúaskildaga. Fyrir alla muni, setjið ekki traust ykkar á þá sem bera hagsmuni ykkar ekki fyrir brjósti. Sóið ekki atkvæðum ykkar í borgaralega stjórnmálaflokka. Við þörfnumst hvers annars í baráttunni.


Höfundur er stuðningsfulltrúi og í 3. sæti á lista Alþýðufylkingarinnar í borgarstjórnarkosningunum

Notaðu vinstri og hægri örvatakkana til að fletta greinum.

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

Kit Klarenberg

Aldarfjórðungi eftir 11. september beinast spjótin að Sádi-Arabíu. Kit Klarenberg rýnir í dómsskjöl sem benda til að CIA hafi ráðið í það minsta tvo …

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Billy Bob

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum degi sem líður. Mikilvægt er að skilgreina skýrt og ótvírætt öflin á bak við …

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Tjörvi Schiöth

Mótmælin, óeirðirnar og ófriðurinn í Evrópu eru enn eitt dæmið sem sannar að það sem ESB-sinnar sögðu fyrir þessar kosningar 29. ágúst—allur fagurgalinn, gylliboðin …

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Þórarinn Hjartarson

Marco Rubio kom til Íslands í gær (mánudag) og verður fram að hádegi í dag. Hann er á Evrópureisu sem öll gengur fyrst og …

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Billy Bob

Bandarískt „fráhvarf frá Úkraínu“ er lygi. Þetta er verkaskipting. Ákveðinni frásögn er nú haldið stíft að okkur. Að Trump sé að „hverfa frá“ Úkraínu. …

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Thomas Fazi

Á laugardaginn höfnuðu Íslendingar tillögu ríkisstjórnarinnar um að hefja að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið: 52,8 prósent kusu gegn tillögunni en 47,2 prósent með henni. …

Nýjustu greinar

Úkraínustríð breytist í Evrópustríð – en áfram er það bandarískt stríð

Úkraínustríð breytist í Evrópustríð – en áfram er það bandarískt stríð

Þórarinn Hjartarson

Í fyrri grein, Hver á þetta stríð í Úkraínu?, voru skoðaðar rætur og upphaf Úkraínustríðsins. Við vorum komin fram í apríl 2022. Atburðarásin fram …

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Ólöf Benediktsdóttir, Glenn Diesen

Ítalski blaðamaðurinn og rithöfundurinn Thomas Fazi tók sér nýlega fyrir hendur að rannsaka sannleiksgildi fullyrðinga um meintar fjölþáttaógnir Rússa. Hann uppgötvaði að flestar fullyrðingar …

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Andri Sigurðsson

Aðfaranótt 2. nóvember var gerð árás á frystiskápa og kæla matvöruverslana í sjö Evrópulöndum. Að minnsta kosti tveir kælar hér á landi urðu fyrir …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Einar Ólafsson

28. október 2026 voru greidd atkvæði á allsherjarþingi SÞ um tillögu um að binda endi á viðskiptabann Bandaríkjanna á Kúbu. Sambærilegar tillögur hafa verið …

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

Jökull Ari Haraldsson

Þetta voru ráð Arthurs Vandenbergs, formanns utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar, til Harry S. Trumans forseta. Á árunum eftir endalok seinni heimsstyrjaldar var uppgangur kommúnista mikill í …

Arabískar nætur   

Arabískar nætur   

Katjana Edwardsen

Eitt eigum við öll sameiginlegt: við búum í ríkjum – öðru nafni löndum – sem flest hver njóta alþjóðlegrar viðurkenningar (sum að vísu aðeins …

Leita

Notaðu örvatakka til að velja niðurstöðu og Enter til að opna. Escape lokar leitinni.

Sláðu inn leitarorð.