Þýski kanslarinn setur ofan í við Ísrael – er eitthvað að marka Merz?
—

Einar Ólafsson
28. maí, ’25
23 February 2025, Berlin: Friedrich Merz (CDU), party chairman and candidate for chancellor, stands on stage in the Konrad Adenauer House after the forecast for the result of the Bundestag election. The early election to the 21st German Bundestag took place on Sunday. (Replay in improved quality) Photo: Michael Kappeler/dpa (Photo by Michael Kappeler/picture alliance via Getty Images)

Friedrich Merz, sem tók við sem kanslari Þýskalands 6. maí 2025, hefur verið meðal áköfustu stuðningsmanna Ísraels og jafnvel slegið við forvera sínum, Olaf Shultz.

Því kom mér nokkuð á óvart frétt sem ég rakst á  26. maí um að hann hefði í viðtali við þýska fjölmiðla sett fram tiltölulega skýra gagnrýni á aðgerðir Ísraels. Hann sagði að afleiðingar þeirra fyrir almenna borgara verði ekki lengur réttlættar með baráttunni gegn hryðjuverkum. „Þegar farið er yfir landamæri, þegar alþjóðleg mannúðarlög eru virkilega brotin, þá verður Þýskaland líka, þá verður þýski kanslarinn líka að segja eitthvað um það,“ sagði hann. Að því geti komið að jafnvel bestu vinir Ísraels geti ekki sætt sig við framferði þess og hann bætti við að hann skildi satt að segja ekki tilganginn með því sem ísraelski herinn er nú að gera á Gasa, „Verstehe das Ziel nicht mehr“.

Og samkvæmt frétt þýsku fréttastofunnar Dpa (Deutsche Presse-Agentur) var Merz spurður á fréttamannafundi 27. maí í Turku í Finnlandi, þar sem hann var í heimsókn, um möguleika á að Þýskaland muni stöðva vopnasendingar til Ísraels að það væri „málefni innra samráðs í ríkisstjórn Þýskalands“ sem ekki væri enn lokið. Hann útilokar það sem sagt ekki.

Merz besti vinur Ísraels

Þetta stingur svolítið í stúf við fyrri ummæli kanslarans. Þingkosningar voru í Þýskalandi 23. febrúar þar sem kristilegir demókratar fengu mest fylgi og allt benti þá til að formaður flokksins Friedrich Merz yrði næsti kanslari. Innan viku eftir kosningarnar sagði Merz á blaðamannafundi að hann mundi leita allra leiða til að Benjamin Netanyahu gæti heimsótt Þýskaland þrátt fyrir handtökuskipun Alþjóðaglæpadómstólsins. „Mér finnst það algerlega fáránleg hugmynd að forsætisráðherra Ísraels geti ekki heimsótt Sambandslýðveldið Þýskaland,“ sagði hann.

Þessari yfirlýsingu var vissulega ekki tekið vel af öðrum flokkum á þinginu. Talsmaður Sósíaldemókrataflokksins, sem nú hefur myndað stjórn með kristilegum demókrötum, Nils Schmid, sagði að flokkurinn virði allar ákvarðanir dómstólsins án undantekninga en bætti við að ríkisstjórnin þyrfti að finna heppilegar leiðir til að viðhalda nánum samskiptum við Ísrael í framtíðinni og talaði þar á svipuðum nótum og talsmaður ríkisstjórnar Olaf Schultz, Steffen Hebestreit, eftir að dómstóllinn gaf út handtökuskipunina í nóvember, en hann sagði að dómstóllinn væri mikilvægur og stjórnin styddi hann „en ég verð að segja að ég á erfitt með að ímynda mér að við stæðum að handtökum í Þýskalandi á þessum grundvelli“.

Ísrael hefur fengið næstum þriðjung þess vígbúnaðar, sem það framleiðir ekki sjálft, frá Þýskalandi (sjá nánar greinina Siðrof Evrópu – samstarf NATO og ESB við Ísrael) en stjórn Olaf Schultz mun eitthvað hafa dregið út vopnasendingum. Merz hefur gagnrýnt þetta og lofaði eftir kosningarnar að stjórn hans mundi afnema allar slíkar takmarkanir.

Forsetar Þýskalands og Ísraels bestu vinir

En það er ekki bara kanslarinn sem hefur verið í góðu sambandi við Ísrael fram að þessu, þar hefur forsetinn Frank-Walter Steinmeier ekki látið sitt eftir liggja.

Í desember síðastliðnum var tilkynnt að Þýskaland hefði hætt við sameiginlegan sýningarskála Þýskalands og Ísraels á bókamessunni í Frankfurt 2025 sem var fyrirhugaður til að fagna 60 ára stjórnmálatengslum landanna, en þau hófust  12. maí 1965.

En 12. maí síðastliðinn kom forseti Ísraels Isaac Herzog ásamt konu sinni til Berlínar þar sem forseti Þýskalands tók á móti honum, en þeir munu vera góðir vinir. Daginn eftir fylgdu svo þýsku forsetahjónin þeim ísraelsku til Tel Aviv og þaðan til Jerúsalem þar sem Steinmeier hitti Netanyahu. Í tilkynningu þýska forsetaembættisins segir að Þýskaland standi staðfastlega með Ísrael og viðurkenni rétt þess til sjálfsvarnar en kalli um leið eftir að alþjóðalög séu virt. Forsetinn leggi líka áherslu á að öllum gíslum verði sleppt sem og að almennir borgarar á Gasa njóti verndar og þeim verði tryggður aðgangur að mannúðaraðstoð. Þetta er nánast staðlaður texti. Spurning hvort hann sé eitthvað að breytast.

Og líka Usula von der Leyen?

Ursula von der Leyen forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, sem hefur fram að þessu verið spör á gagnrýni á Ísrael, hefur líka látið aðeins í sér heyra. Samkvæmt frétt Dpa 27. maí sagði hún að hertar aðgerðir Ísraels séu óréttlætanlegar samkvæmt alþjóðalögum og árásirnar á Gasa séu brot á grundvallarreglum mannkyns.

Hún bætti auðvitað við að framkvæmdastjórn ESB hefði alltaf stutt – og muni áfram styðja – rétt Ísraels til öryggis og sjálfsvarnar en óhófleg valdbeiting gegn almennum borgurum verði ekki réttlætt samkvæmt alþjóðlegum mannúðarlögum og þessar hertu aðgerðir séu hryllilegar og þær verði að stöðva umsvifalaust.

En þetta eru auðvitað aðeins orð og hvergi minnst á að ESB íhugi aðgerðir eins og viðskiptaþvinganir, en tæplega 30% vöruviðskipta Ísraels voru við ESB árið 2022.

Mynd yfir greininni er af Friedrich Merz Þýskalandskanslara

Notaðu vinstri og hægri örvatakkana til að fletta greinum.

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

Kit Klarenberg

Aldarfjórðungi eftir 11. september beinast spjótin að Sádi-Arabíu. Kit Klarenberg rýnir í dómsskjöl sem benda til að CIA hafi ráðið í það minsta tvo …

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Billy Bob

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum degi sem líður. Mikilvægt er að skilgreina skýrt og ótvírætt öflin á bak við …

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Tjörvi Schiöth

Mótmælin, óeirðirnar og ófriðurinn í Evrópu eru enn eitt dæmið sem sannar að það sem ESB-sinnar sögðu fyrir þessar kosningar 29. ágúst—allur fagurgalinn, gylliboðin …

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Thomas Fazi

Á laugardaginn höfnuðu Íslendingar tillögu ríkisstjórnarinnar um að hefja að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið: 52,8 prósent kusu gegn tillögunni en 47,2 prósent með henni. …

Úkraína átti aldrei séns

Úkraína átti aldrei séns

Andri Sigurðsson

Þessi gagnrýnislausi stuðningur við stríð Bandaríkjanna og vesturlanda gegn Rússum á allur eftir að koma harkalega í bakið á Illuga Jökulssyni, Jóni Gnarr, Smára …

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Þórarinn Hjartarson

Marco Rubio kom til Íslands í gær (mánudag) og verður fram að hádegi í dag. Hann er á Evrópureisu sem öll gengur fyrst og …

Nýjustu greinar

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Ólöf Benediktsdóttir, Glenn Diesen

Ítalski blaðamaðurinn og rithöfundurinn Thomas Fazi tók sér nýlega fyrir hendur að rannsaka sannleiksgildi fullyrðinga um meintar fjölþáttaógnir Rússa. Hann uppgötvaði að flestar fullyrðingar …

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Andri Sigurðsson

Aðfaranótt 2. nóvember var gerð árás á frystiskápa og kæla matvöruverslana í sjö Evrópulöndum. Að minnsta kosti tveir kælar hér á landi urðu fyrir …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Einar Ólafsson

28. október 2026 voru greidd atkvæði á allsherjarþingi SÞ um tillögu um að binda endi á viðskiptabann Bandaríkjanna á Kúbu. Sambærilegar tillögur hafa verið …

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

Jökull Ari Haraldsson

Þetta voru ráð Arthurs Vandenbergs, formanns utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar, til Harry S. Trumans forseta. Á árunum eftir endalok seinni heimsstyrjaldar var uppgangur kommúnista mikill í …

Arabískar nætur   

Arabískar nætur   

Katjana Edwardsen

Eitt eigum við öll sameiginlegt: við búum í ríkjum – öðru nafni löndum – sem flest hver njóta alþjóðlegrar viðurkenningar (sum að vísu aðeins …

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Tjörvi Schiöth

Mótmælin, óeirðirnar og ófriðurinn í Evrópu eru enn eitt dæmið sem sannar að það sem ESB-sinnar sögðu fyrir þessar kosningar 29. ágúst—allur fagurgalinn, gylliboðin …

Leita

Notaðu örvatakka til að velja niðurstöðu og Enter til að opna. Escape lokar leitinni.

Sláðu inn leitarorð.