Sósíalisti skýrir afstöðu sína til aðildar að ESB og viðræðna um hana
—
Hér eru í grófum dráttum helstu ástæður fyrir því að ég hyggst greiða atkvæði gegn því að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið
ESB er upphaflega og í grunninn efnahagsbandalag en ólíkt öðrum efnahagsbandalögum, eins og t.d. EFTA, hefur það verið að þróast í áttina að sambandsríki, þótt enn sé talsvert í það. Aðildarríkin halda enn fullveldi sínu (ég veit að þjóðréttarfræðingar telja þetta orð ekki eiga við hér) að töluverðu leyti, en smám saman hefur löggjöf þeirra komið æ meir frá ESB, þar sem þessi ríki hafa þó vissulega sín áhrif að einhverju marki. En ekkert eitt ríki getur breytt þessum lögum og reglum eða sagt sig frá þeim eftir að þau eru komin á.
Grundvöllur ESB er ákveðin efnahagsstefna. Í Sáttmálanum um Evrópusambandið (3. gr.), öðrum af tveim hlutum Lissabon-sáttmálans, sem er í raun óformleg stjórnarskrá ESB, segir að grundvöllur ESB sé „félagslegt markaðshagkerfi“. Þetta er hugmynd sem þróaðist í Þýskalandi á eftirstríðsárunum til mótvægis við hugmyndir sósíalista og krata, þetta „félagslega“ átti að slá vopnin úr höndum þeirra. Kristilegir demókratar voru helstu pólitísku talsmenn þessa. Þarna er reyndar líka vikið að ýmsu ágætu, svo sem félagslegum framförum og umhverfisvernd.
Hinn hluti Lissabon-sáttmálans, Sáttmálinn um starfshætti Evrópusambandsins, er miklu lengri (samtals eru þeir 185 síður í íslensku þýðingunni) og fjallar að verulegu leyti um efnahagsmál, um framkvæmd hins kapítalíska hagkerfis. Eftir því sem ég best veit fjalla flestar stjórnarskrár lítið um efnahagsmál og hagkerfi. Í íslensku stjórnarskránni, bæði núgildandi og tillögunum í skúffunni, er ákvæðið um eignarrétt það eina sem hugsanlega mætti tengja við efnahagsmál.
Þrátt fyrir þetta ákvæði um „félagslegt markaðshagkerfi“ hafa margir, þar á meðal margir fræðimenn, bent á að í reynd hafi hagkerfi ESB einkennst í æ meiri mæli af nýfrjálshyggju og það komi m.a. fram í dómaframkvæmd dómstóls ESB.
Fyrir mig sem sósíalista hlýtur því að þurfa mjög ríka ástæðu til að styðja aðild að ESB. Auðvitað er Ísland kapítalískt samfélag, en ég get þó barist fyrir lausnum í sósíalískum anda, get lagt mitt af mörkum til að á þingi verði flokkur sem vil breyta lögum í þá átt. En vissulega koma nú þegar lög frá ESB gegnum EES-samstarfið sem eru óbreytanleg meðan við erum í því.
Þetta er sem sagt mín grundvallarafstaða hvað sem kæmi út úr samningi. Staðreyndin er reyndar sú að við yrðum bara að gangast inn á ESB eins og það er. Kannski eru einhverjar undanþágur hugsanlegar varðandi einhver aukaatriði en fyrst og fremst snýst samningurinn bara um hversu hratt við aðlögum okkur í einhverjum málum.
Af þessu leiðir að ég hef enga ástæðu til að greiða atkvæði með aðildarumsókn eða viðræðum þar að lútandi.
En það má svo sem bæta við fáeinum orðum í mjög grófum dráttum um kosti og galla aðildar að ESB burtséð frá þessu:
Ég er ekki viss um að aðild fylgi einhver stórkostleg hætta sem kæmi fram í okkar daglega lífi. En vissulega fylgir henni viss skerðing á fullveldi og eflaust eru þar ýmis atriði, jafnvel nokkuð alvarleg, sem betra væri að við gætum haft stjórn á. Og þótt við fáum sæti við borðið er hætt við að við gætum lítil áhrif haft á þær reglugerðir sem við bætast í framtíðinni.
En ég sé ekki heldur neina þörf á aðild. Almennt eru lífskjör á Íslandi og lýðræðisfyrirkomulag með því besta sem gerist í heiminum, þótt margt megi bæta, en ég sé ekki að neitt mundi batna beinlínis með aðild að ESB sem við gætum ekki gert sjálf ef pólitískur vilji væri fyrir hendi. Vissulega hefur ESB staðið sig í ýmsu þrátt fyrir tilhneigingu til nýfrjálshyggju, svo sem í neytendavernd og umhverfisvernd, en það getum við tekið allt upp á eigin forsendum.
Einhver aumustu rök sem ég sé er að við þurfum að ganga í ESB af því að við getum ekki stjórnað okkur sjálf.
En almennt er mikið um ýkjur og sleggjudóma á báða bóga.
Og svo verð ég að bæta við að í mörgum aðildarríkjum ESB og í sambandinu sjálfu fer hernaðarhyggja vaxandi. Auk þess hafa stríðsglæpir Ísraels á Gasa ekki kallað á nein viðbrögð ESB önnur en innantóm orð þrátt fyrir mikil samskipti milli ESB og Ísraels. Samtímis því samþykkir ESB hvern refsipakkann af öðrum gagnvart Rússlandi. Með þessum skelfilega tvískinnungi birtist hjá talsmönnum og helstu stofnunum ESB rasísk hugmynd um „okkur og hin“. Og í reynd er ESB meira og minna samábyrgt vestrænni heimsvaldastefnu undir forystu Bandaríkjanna.
Þetta eru auðvitað grófir drættir og að ýmsu að hyggja, en látum þetta nægja að sinni.
