Bráðum verður bylting: kvikmyndagagnrýni
—

Þorvaldur Þorvaldsson
17. okt, ’18

Nú er sýnd í Bíó Paradís heimildamyndin Bráðum verður bylting, sem fjallar um róttæknibylgju, sem barst til Íslands kringum 1970. Miðpunktur myndarinnar er frásögn af því þegar íslenskir námsmenn í Svíþjóð tóku sendiráð Íslands í Stokkhólmi, ráku starfsfólkið út, drógu rauðan fána að hún á sendiráðsbyggingunni og lásu fjölmiðlum yfirlýsingu, þar sem jöfnum höndum var gagnrýndur aðbúnaður íslenskra námsmanna erlendis og farið fram á úrbætur, en einnig lýst yfir nauðsyn sósíalískrar byltingar.

Í kjölfarið urðu nokkrar umbætur á kjörum námsmanna, enda höfðu þeir farið mjög illa út úr ítrekuðum gengisfellingum, sem átu upp námslánin með húð og hári. En þó er líklegt að hinn hluti yfirlýsingarinnar, um nauðsyn byltingar og sósíalisma, hafi haft meiri áhrif, því í kjölfarið voru stofnuð kommúnistasamtök á Íslandi (kannski fleiri en góðu hófi gegnir), sem entust í aðalatriðum út 8. áratuginn.

Myndin gerir sendiráðstökunni góð skil með ágætum myndskeiðum, að mestu frá sænska sjónvarpinu, en einnig viðtölum við 6 af þeim 11, sem fóru inn í sendiráðið. Með viðtölunum er skotið inn gömlum myndum af þeim og fjölmargar góðar ljósmyndir skreyta myndina. Auk þess eru viðtöl og myndir birtar af nokkrum öðrum, sem komu við sögu, þar á meðal í Osló og Kaupmannahöfn. Upphaflega voru áformaðar aðgerðir samtímis í sendiráðum þessara þriggja borga, þá líklega hófsamari bæði í framkvæmd og kröfum, en svo virðist sem námsmönnum í Gautaborg og Uppsala hafi þótt hætta á að það myndi leysast upp í eitthvert miðjumoð.

En sendiráðstakan kom ekki upp úr þurru. Í myndinni er fjallað um áhrifaþætti vaxandi róttækni á þessum tíma. Þar ber Víetnamstríðið einna hæst. Einnig stúdentauppreisnir í París og Berín 1968. Mikil þreyta var orðin á langvarandi pólitískri stöðnun kalda stríðsins. Ný kommúnistahreyfing var komin fram á sjónarsviðið á Norðurlöndum, sem ekki fylgdi Moskvu að málum. Talsverður hópur íslenskra námsmanna tengdist þessari hreyfingu og sendiráðstakan markaðist verulega af því.

Í myndinni er gerð nokkuð góð grein fyrir uppbygingu kommúnistasamtaka á Íslandi, auk fleiri hreyfinga, svosem Rauðsokkahreyfingarinnar. Þá var almennt fjallað um áhrifin á andrúmsloftið í samfélaginu, með myndskeiðum, ljósmyndum og viðtölum. Þar á meðal eru nokkur gömul viðtöl um afstöðu fólks á götunni til sendiráðstökunnar. Sum ansi skemmtileg.

Í heildina er myndin afar góð heimild um þessa atburði og tíðarandann, vel uppbyggð og heldur vel athygli. Það eina sem ég tel misheppnað, er í lokin þar sem skeytt er inn viðtölum við tvo pírata. Það hefur líklega átt að tengja á einhvern hátt við nútímann. En píratarnir koma eins og skrattinn úr sauðarleggnum, með allt önnur sjónarmið en yfirlísing sendiráðstökunnar um náusyn byltingar og sósíalisma. Ef á annað borð er ástæða til að tengja við nútímann, hefði verið mun áhugaverðara að tengja við það í nútímanum, sem rímar við yfirlýsinguna frá sendiráðstökunni.

Þetta er þó minni háttar mál og kemur lítt niður á megingildi myndarinnar. Ég hvet alla sem vettlingi geta valdið til að sjá myndina Bráðum verður bylting í Regnboganum, meðan tækifæri gefst.

Notaðu vinstri og hægri örvatakkana til að fletta greinum.

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

Kit Klarenberg

Aldarfjórðungi eftir 11. september beinast spjótin að Sádi-Arabíu. Kit Klarenberg rýnir í dómsskjöl sem benda til að CIA hafi ráðið í það minsta tvo …

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Billy Bob

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum degi sem líður. Mikilvægt er að skilgreina skýrt og ótvírætt öflin á bak við …

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Tjörvi Schiöth

Mótmælin, óeirðirnar og ófriðurinn í Evrópu eru enn eitt dæmið sem sannar að það sem ESB-sinnar sögðu fyrir þessar kosningar 29. ágúst—allur fagurgalinn, gylliboðin …

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Þórarinn Hjartarson

Marco Rubio kom til Íslands í gær (mánudag) og verður fram að hádegi í dag. Hann er á Evrópureisu sem öll gengur fyrst og …

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Billy Bob

Bandarískt „fráhvarf frá Úkraínu“ er lygi. Þetta er verkaskipting. Ákveðinni frásögn er nú haldið stíft að okkur. Að Trump sé að „hverfa frá“ Úkraínu. …

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Thomas Fazi

Á laugardaginn höfnuðu Íslendingar tillögu ríkisstjórnarinnar um að hefja að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið: 52,8 prósent kusu gegn tillögunni en 47,2 prósent með henni. …

Nýjustu greinar

Úkraínustríð breytist í Evrópustríð – en áfram er það bandarískt stríð

Úkraínustríð breytist í Evrópustríð – en áfram er það bandarískt stríð

Þórarinn Hjartarson

Í fyrri grein, Hver á þetta stríð í Úkraínu?, voru skoðaðar rætur og upphaf Úkraínustríðsins. Við vorum komin fram í apríl 2022. Atburðarásin fram …

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Ólöf Benediktsdóttir, Glenn Diesen

Ítalski blaðamaðurinn og rithöfundurinn Thomas Fazi tók sér nýlega fyrir hendur að rannsaka sannleiksgildi fullyrðinga um meintar fjölþáttaógnir Rússa. Hann uppgötvaði að flestar fullyrðingar …

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Andri Sigurðsson

Aðfaranótt 2. nóvember var gerð árás á frystiskápa og kæla matvöruverslana í sjö Evrópulöndum. Að minnsta kosti tveir kælar hér á landi urðu fyrir …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Einar Ólafsson

28. október 2026 voru greidd atkvæði á allsherjarþingi SÞ um tillögu um að binda endi á viðskiptabann Bandaríkjanna á Kúbu. Sambærilegar tillögur hafa verið …

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

Jökull Ari Haraldsson

Þetta voru ráð Arthurs Vandenbergs, formanns utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar, til Harry S. Trumans forseta. Á árunum eftir endalok seinni heimsstyrjaldar var uppgangur kommúnista mikill í …

Arabískar nætur   

Arabískar nætur   

Katjana Edwardsen

Eitt eigum við öll sameiginlegt: við búum í ríkjum – öðru nafni löndum – sem flest hver njóta alþjóðlegrar viðurkenningar (sum að vísu aðeins …

Leita

Notaðu örvatakka til að velja niðurstöðu og Enter til að opna. Escape lokar leitinni.

Sláðu inn leitarorð.