Kvótann heim! – mikilvæg umræða
—

Þórarinn Hjartarson
17. mar, ’20



Ögmundur Jónasson situr ekki í helgum steini í ellimannatilverunni. Hann hefur lengi staðið fyrir fjölsóttum fundum um brýn samfélagsmál – auð og valdi oftast til óþægðar – mætir á baráttufundi heima og erlendis og skrifar í fjölmiðla. Hann mætti vera okkur til fyrirmyndar.

Fundir Ögmundar ganga undir nafninu „Til róttækrar skoðunar“. Nú síðast hefur hann fengið til liðs við sig Gunnar Smára Egilsson blaðamann og þeir tveir voru farnir af stað um landið með fundarsyrpuna „Gerum Ísland heilt á ný – kvótann heim“ og höfðu fundað í nokkrum sjávarbyggðum. Hafa jafnan fengið húsfylli og mikil viðbrögð. Svo kom samkomubannið. Við því brugðust þeir félagar með því að gangsetja litla heimasjónvarpsstöð og streyma umræðunni þaðan á netið. Ekki þarf annað en klikka á tengilinn https://kvotannheim.is/ til að komast á fund. Fyrsti umræðufundur var þar sunnudaginn 15. mars og aðrir slikir verða komandi helgar.

Gunnar Smári hefur skrifað mikið gegnum árin um kvótakerfið og samfélagslegar afleiðingar þess. Umræðurnar eru mjög fróðlegar. Af þvi að þar birtist bæði staðgóð þekking á þessu kerfi og róttækt uppgjör við það er ástæða til að vekja athygli á því hér á Neistum og nefna nokkur atriði sem fram komu í fyrsta umræðuþætti. Það er vel þess virði að horfa á umræðurnar í heild.

  • Fiskveiðistjórnunarkerfið frá 1983 var engin bylting. Það var hins vegar kvótakerfið í núverandi mynd sem tekið var upp 1990. Þá var óveiddur kvóti gerður að eign og markaðsvöru, framseljanlegur og veðsetjanlegur.
  • Afleiðingin varð gríðarleg eignasamþjöppun.
  • Bankar og fjármálakerfi knúði samþjöppunina áfram og kaus að lána heldur stórum aðilum til uppkaupa á öðrum en að styðja við veikari útgerðir og byggðarlög.
  • Spegilmynd samþjöppunarinnar er byggðaröskunin.
  • Samþjöppunin fól í sér stórfellt kapítalískt eignarnám. Áður hafði arður í sjávarútvegi orðið eftir í strandsamfélögunum en nú rann hann til fárra stórra fyrirtækja gegnum samþjöppun, hagræðingu, róbótavæðingu o.s.frv. – fór einnig í útrás og yfir í aðrar greinar – meðan strandsamfélögin stóðu oft og tíðum mergsogin eftir.
  • Gunnar Smári hefur aðferðir til að reikna út hve miklu einstök strandsamfélög hafa tapað á kvótakerfinu og hvað það myndi kosta viðkomandi samfélög að kaupa kvótan aftur heim (Akranes 25 milljónir pr. fjölskyldu, Ísafjörður 45 milljónir, Ísafjörður 45 milljónir, Húsavík 28 milljónir…)
  • Í upphafi kvótakerfisins voru 10 stærstu útgerðarfyrirtækin með 10% aflans, nú nemur hluti þeirra 60%.
  • Þegar Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi lofa íslenska kvótakefið hampa þau mjög mikilvægi „stöðuleikans“. En ekkert seinni tíma fyrirbæri á Íslandi hefur valdið meiri óstöðugleika en kvótakerfið.
  • Í efnahagsumræðunni er algengara að spyrja hversu stöðugt fyrirtæki er en hversu hraust samfélagið er. Grundvallarspurningin er: Eiga fyrirtækin að þjóna samfélaginu eða á samfélagið að þjóna fyrirtækjunum. Með kvótakerfinu var tekin ákvörðun um hið síðarnefnda.

Notaðu vinstri og hægri örvatakkana til að fletta greinum.

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

Kit Klarenberg

Aldarfjórðungi eftir 11. september beinast spjótin að Sádi-Arabíu. Kit Klarenberg rýnir í dómsskjöl sem benda til að CIA hafi ráðið í það minsta tvo …

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Billy Bob

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum degi sem líður. Mikilvægt er að skilgreina skýrt og ótvírætt öflin á bak við …

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Tjörvi Schiöth

Mótmælin, óeirðirnar og ófriðurinn í Evrópu eru enn eitt dæmið sem sannar að það sem ESB-sinnar sögðu fyrir þessar kosningar 29. ágúst—allur fagurgalinn, gylliboðin …

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Þórarinn Hjartarson

Marco Rubio kom til Íslands í gær (mánudag) og verður fram að hádegi í dag. Hann er á Evrópureisu sem öll gengur fyrst og …

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Billy Bob

Bandarískt „fráhvarf frá Úkraínu“ er lygi. Þetta er verkaskipting. Ákveðinni frásögn er nú haldið stíft að okkur. Að Trump sé að „hverfa frá“ Úkraínu. …

Afríka talar – Þú verður að heyra þessa rödd!

Afríka talar – Þú verður að heyra þessa rödd!

Ögmundur Jónasson

Æ oftar gerist það að okkur berast róttækar raddir með veraldarvefnum sunnan úr Afríku; raddir sem afhjúpa kúgunar- og arðránsstefnu nýlenduveldanna, bæði gamalla tíma …

Nýjustu greinar

„Cope“ Illuga

„Cope“ Illuga

Andri Sigurðsson
Illuga Jökulssyni er mikið niðri fyrir þessa dagana. Á milli þess sem hann tekur þátt í jólabókaflóðinu þeytist hann helst fram á ritvöllinn til…
Afríka talar – Þú verður að heyra þessa rödd!

Afríka talar – Þú verður að heyra þessa rödd!

Ögmundur Jónasson

Æ oftar gerist það að okkur berast róttækar raddir með veraldarvefnum sunnan úr Afríku; raddir sem afhjúpa kúgunar- og arðránsstefnu nýlenduveldanna, bæði gamalla tíma …

Úkraínustríð breytist í Evrópustríð – en áfram er það bandarískt stríð

Úkraínustríð breytist í Evrópustríð – en áfram er það bandarískt stríð

Þórarinn Hjartarson

Í fyrri grein, Hver á þetta stríð í Úkraínu?, voru skoðaðar rætur og upphaf Úkraínustríðsins. Við vorum komin fram í apríl 2022. Atburðarásin fram …

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Ólöf Benediktsdóttir, Glenn Diesen

Ítalski blaðamaðurinn og rithöfundurinn Thomas Fazi tók sér nýlega fyrir hendur að rannsaka sannleiksgildi fullyrðinga um meintar fjölþáttaógnir Rússa. Hann uppgötvaði að flestar fullyrðingar …

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Andri Sigurðsson

Aðfaranótt 2. nóvember var gerð árás á frystiskápa og kæla matvöruverslana í sjö Evrópulöndum. Að minnsta kosti tveir kælar hér á landi urðu fyrir …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Einar Ólafsson

28. október 2026 voru greidd atkvæði á allsherjarþingi SÞ um tillögu um að binda endi á viðskiptabann Bandaríkjanna á Kúbu. Sambærilegar tillögur hafa verið …

Leita

Notaðu örvatakka til að velja niðurstöðu og Enter til að opna. Escape lokar leitinni.

Sláðu inn leitarorð.