Gleðileg fjöldajólamorð
—
Besta leiðin til að koma áróðri á framfæri um allt heimsveldi Rómar fyrir 2000 árum var myntslátta. Klinkið var í lófum þegnana á degi hverjum og á aurana pressuð sú ímynd sem keisarinn vildi halda að fjöldanum. Neró nýtti sér þetta óspart með áletrunum um frið, mildi, harmóníu – pax, clementia, concorida. Ekkert af þessu einkenndi valdatíma Nerós sem fremur markaðist af pólitískum aftökum, óstöðugleika, fjármálaóreiðu og ófriði. En á meðan myntin í lófanum sýndi mynd af Neró öðru megin og „pax“ hinu megin var hægt að stundarblekkja hina þekktu siðmenningu á þá leið að í veldinu ríkti friður, spekt og velsæld, þó að í raun logaði allt stafna á milli í því – og í höfuðborginni sem raunverulega brann til grunna.
Friðarboðskapur jólanna frá Trump stjórninni sem dreift var til heimsbyggðarinnar í gegnum samfélagsmiðla vorra daga var fjöldaslátrun í Nígeríu. Fæðingu frelsarans var minnst með að senda sprengjur djúpt inn í Afríkuríkið til að drepa þar öfgahópa undir íslömskum fána til að hefna drápa á þeim sem fylktu sér undir kross Krists. Þetta jóladráp var að vísu boðað fyrir nokkrum vikum en Nígeríustjórn baðst lengi vel undan þessum pakkasendingum og benti á að þetta væri innanríkismál í afmörkuðum hluta landsins og mætti nú vart milli sjá hvor trúarhersingin dræpi fleiri – og ef eitthvað var, hallaði frekar á fylgismenn Múhameðs en Krists í þeim átökum. En fyrir rest virðast stjórnvöld í Nígeríu hafa sætt sig við að ekki yrði unnt að streitast á móti þessum friðargjöfum jólanna sem komu í sprengjupökkum merktum keisaranum, hinum megin á jarðkringlunni.
Í einfeldni og fávisku reyna margir að saka Trump um að hafa fundið upp bandarísku gjafmildina að sprengja inn friðinn hér og hvar í heiminum. Það er af og frá, enda gamall siður sem þróaðist samhliða útbreiðslu jólasveinsins og Coca Cola.
Frá 11. september 2001 hefur friðargjafmildin þó aukist til muna en á þessum 24 árum hafa amerísku flokkarnir skipt valdatímanum á milli sín til helminga, Demókratar stýrt í 12 ár (Obama og Biden) og Repúblíkanar í 12 ár (Bush og Trump).
Að grunni til hefur sömu stefnu verið fylgt og munurinn á milli keisara snúist meira um áferð en eðli. Allan þennan tíma hefur markvisst verið mulið undan alþjóðakerfinu, þessu viðkvæma regluverki sem byggt var upp eftir seinni heimstyrjöldina til að tryggja frið og réttlæti – með Sameinuðu þjóðunum, alþjóðadómstólum, alþjóðasamningum og almennri viðleitni til að koma á „concordíu“ í heiminum. Sú draumsýn að útbreiða mætti eitthvert fagnaðarerindi vestræns skipulags um jörðina var vitaskuld útópía og nokkuð hol, því ekki var alltaf innistæða fyrir góðgjörðum mannréttinda og lýðræðis sem skreytt var á gunnfána fagnaðarerindisins. Oft tóku menn undir lofsönginn með býsna fölskum tónum og náði skerandinn hámarki nú nýverið þegar friðargullpeningur Nóbels – pax nóbelíum – var sleginn með mynd af Maríu Corinu Machado, herskáum stjórnmálamanni frá Suður-Ameríku sem hafði uppi háværar kröfur um að erlend ríki sprengdu fósturjörð hennar í tætlur. Svo ískrandi tónar hafa ekki heyrst úr friðarfiðlunni síðan Neró misþyrmdi strengjunum fyrir par-árþúsundum.
Trump er heiðarlegur keisari á sama hátt og Keisarinn var heiðarleg krá fyrir alkóhólista. Hann sér ekkert að því að halda á lofti jöfnunni úr riti Orwells „stríð er friður“. Hann hefur nýverið sett fram mjög heiðarlega utanríkisstefnu þar sem alþjóðalögum er slátrað. Sameinuðu þjóðirnar eru búnar að vera. NATO er dautt bandalag nema sem tæki til að nota eingöngu til framfylgdar utanríkisstefnu Bandaríkjanna. Þannig var það að vísu alltaf, en önnur mynd var seld í aðildarríkjunum, fram að því að þeirri tálmynd var formlega eytt. Alþjóðalög skipta engu máli eða gilda að minnsta kosti ekki fyrir Bandaríkin. JD Vance varaforseti Trumps er jafnvel enn heiðarlegri en leiðtoginn og rústaði formlega 5. grein NATO samningsins á ráðstefnu í München í febrúar (fimmta greinin kveður á um að árás á einn sé árás alla). Þá var að vísu ákveðið að láta sem Vance hefði ekkert markvert sagt – svona eins og einhver hefði leyst vind í fínimannamaboði. Enginn brá svip og þóttist ekkert hafa fundið. Þegar gagnrýnandi þess að skipbrotsmönnum í hernaðaraðgerð í Karíbahafi var slátrað með því að senda sprengjur á þá og sagði þetta vera brot á alþjóðalögum og hreinan stríðsglæp brást Vance við með að segja „Ég gef skít í hvað þú kallar það“ („I don’t give a shit what you call it“).
Það er líklegast flökkusaga að þegar fregnir fóru að flæða til Íslands af stigmögnun átaka í fyrri heimstyrjöldinni hafi eldri kona í Þingeyjarsýslu slegið á lær sér yfir tíðindunum og haft á orði að með sama áframhaldi myndi þetta enda með því að þeir meiddu hver annan. Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur hefur sýnt álíka viðbrögð við þeim tíðindum að alþjóðakerfið er hrunið, alþjóðalög eru dauðir bókstafir og NATO er búið að vera, auk þess sem kjölfesturíki bandalagsins styðja ötullega við þjóðarmorð. Kristrúnu forsætisráðherra og Þorgerði utanríkisráðherra er vitaskuld vorkunn því ekkert sem þær segja eða gera mun breyta neinu fyrir gang heimsmálanna en það er auðvitað algerlega fráleitt að halda sig við innantóma möntru um virðingu fyrir „vestrænum gildum“ eða „hornsteinum“ íslenskrar utanríkisstefnu. Það er verið að gefa skít í gildin og hornsteinarnir hafa verið fjarlægðir. Nú er lágmark að viðurkenna það.
Evrópa er öll í sömu sporum. Trump-stjórnin gefur skít í álfuna, nema hún hunskist til að kjósa fasistaflokka. Hún blæs þarmagusti á alla gagnrýni á stríðsglæpi og þjóðarmorð. Skilaboðin eru „In pacem pedere“ – ég prumpa á friðinn.
Það eru sannarlega ekki margir kostir í stöðunni, síst af öllu fyrir smáríki eins og Ísland. Það er þó lágmark að sitja ekki eins og klessa, annað hvort steinþegjandi eða hjalandi einhverja innantóma vitleysu á meðan fnykurinn fyllir herbergið.
… og farsælt komandi sprengjuár!
Birtist fyrst á fésbókarsíðu höfundar, birt hér með góðfúslegu leyfi.
