Hvað þýðir 1,5% af landsframleiðslu fyrir samfélagið okkar?
—
Hvað þýðir 1,5% af landsframleiðslu fyrir samfélagið okkar?
Á blaðamannafundi í tilefni heimsóknar Mark Rutte, framkvæmdastjóra NATO, til Íslands segir í frétt RÚV að Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra hafi látið eftirfarandi orð falla:
„Kristrún þakkaði Rutte fyrir styrka stjórn hans á óvissutímum í Evrópu. Hún sagði heimsóknina undirstrika mikilvægi Íslands í samstarfi Atlantshafsbandalagsins. Ísland legði mikla áherslu á að auka framlög sín til öryggis- og varnarmála upp í 1,5% af landsframleiðslu.“
Þessum orðum fylgdi engin greining frá fjölmiðlum hverju var eiginlega verið að lofa fyrir hönd Íslands og hvað það myndi þýða fyrir samfélag okkar.
Svona háar tölur eru erfiðar að setja í samhengi stundum. Pælum aðeins í því.
Verg landsframleiðsla á Íslandi árið 2024 var 4616 milljarðar. 1,5% af þeirri tölu eru 69 milljarðar.
Í fjárlögum árið 2025 (sem rekin voru í mínus nota bene) var:
14 milljörðum varið í menningar, lista, íþrótta og æskulýðsmál (af menningar- og viðskiptaráðuneytinu).
18 milljörðum varið í umhverfismál (af umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytinu).
4,2 milljörðum varið í húsnæðis og skipulagsmál (af innviðaráðuneytinu).
17,5 milljörðum varið í samgöngu og fjarskiptamál (af innviðaráðuneytinu).
4,8 milljörðum varið í landbúnað (af matvælaráðuneytinu).
6,5 milljörðum varið í sjávarútveg og fiskeldi (af matvælaráðuneytinu).
3,9 milljörðum varið í dómstóla (af dómsmálaráðuneytinu).
Samtals nemur þetta 68,9 milljörðum. Samtals! Sama tala og ríkisstjónin stefnir á að verja til öryggis- og varnarmála.
Í hvaða veruleika stenst þetta loforð um aukreitis 69 milljarða til NATO skoðun? Þegar að húsnæðiskreppa ríkir, þegar að börnin okkar bíða á endalausum biðlistum eftir úrræðum í geðheilbrigði, þegar að skólarnir eru fjársveltir og innviðaskuldin í nær öllum málaflokkum rýrir þjónustu og lífskilyrði okkar allra.
Hvað gætum við gert með því að tvöfalda framlögin í alla þessa málaflokka? Ef við höfum efni á 69 milljörðum (sem mun fara vaxandi með vaxandi landsframleiðslu) í aukinn vígbúnað og NATO-hítina þá höfum við væntanlega efni á því að verja þessum fjármunum frekar í eitthvað sem bætir líf og tilveru okkar allra?
Eða á að skera niður til að dekka þennan reikning stríðsherranna?
Þeirri spurningu er aldrei svarað og dýpri umræða um þessar gífurlegu fjárskuldbindingar er aldrei tekin. Hvað þá hvort framlag okkar sem herlaus örþjóð geti nokkurn tímann haft nein áhrif önnur en að fóðra arðgreiðslur erlendra vopnaframleiðenda á kostnað velferðar í samfélagi okkar.
