Ekki er allt sem sýnist – eru Danir í djúpum skít ?
—
Mynd: Mette og Zelensky
Eru Danir komnir í stríð og Evrópa líka? Ja, það mætti halda það a.m.k. ef dæma má af yfirlýsingum Mette Frederiksen:
Der er en hybridkrig i Europa lige nu“ (TV2) — „Vi står overfor den største trussel siden Anden Verdenskrig“ (Extra bladet) — „Der er kun ét land der er en trussel mod Europa og det er Rusland“ (Berlinske Tidende) — „Rusland skal svækkes“ … o.s.frv.
Í síðustu viku sveimuðu drónar yfir Kaupmannahöfn en nokkrum dögum fyrr auglýstu Danir kaup á langdrægum árásarvopnum og fyrir fáeinum vikum var tilkynnt um byggingu eldsneytisverksmiðju fyrir flaugar á vegum úkraínsks vopnafyrirtækis, One Point, í smábænum Vojens sem er rétt hjá Skrydstrup herflugvellinum. Sett voru bráðabirgðarlög um sniðgöngu á umhverfislögum, skipulagslögum, náttúruverndarlögum, vinnuverndarlögum o.fl. og íbúar mega ekki leggja fram kærur, allt til að flýta fyrir framkvæmdunum. Ekkert grín að skjóta niður dróna ofan í púkkið!
Þetta olli skiljanlega uppnámi meðal íbúanna Indbyggere skød med skarpe ord mod forsvarsministeren: Er det sikkert med ukrainsk våbenfabrik i vores by? | Indland | DR
Hlustendur TV4 spurðu Troels Lund Poulsen varnarmálaráðherra hvernig hann svæfi á nóttunni. „Ekki vel“ svaraði hann. Hvordan sover Troels Lund Poulsen for tiden? For lidt, svarer han | Indland | DR
Fleiri spurningar lágu hlustendum á hjarta: Af hverju er verið að mála skrattann á vegginn og hræða líftóruna úr börnum?… Er Danmörk að undirbúa sig fyrir stríð? … Hvert fer maður ef það kemur stríð?
Öllu þessu svaraði Poulsen greiðlega og sagði að Danmörk stæði ekki frammi fyrir beinni hernaðarógn en það væru margar aðrar ógnir sem þyrfti að taka afstöðu til. Svo kom ein frekar óþægileg spurning: Hvaða fjölþátta ógnir erum við Danir sjálfir með?
– Ég ætla ekki að svara því hvað herinn er fær um að gera. Það segir sig sjálft að það er ekki opinbert og ég fer ekki að ræða það í útvarpinu.
– Og heldur ekki hvort við gerum það eða ekki?
– Nei ég er bundinn algjörri þagnarskyldu.
Hernaðarspekúlant var skíthræddur um að Danir yrðu teknir með buxurnar á hælunum ef Evrópufundurinn klúðraðist og gestirnir fengju dróna í hausinn. Gigafiasko hvis EU-topmøde forpurres: ‘De har taget os med bukserne nede’ | B.T.
Jan Oberg, danskur félagsfræðingur sem stundar friðarrannsóknir í Svíþjóð, skrifaði ágæta grein á Transnational: Don’t be fooled: Others Could Have More Interest in Sending Drones to the Nordic Countries than Russia Hann veltir upp ýmsum möguleikum, skoðar Rússland, Danmörku, Bretland og Úkraínu en lítur svo yfir stóru myndina (lauslega þýtt):
… Drónaárásirnar líta grunsamlega mikið út fyrir að vera falskt flagg til að réttlæta frekari stigmögnun í stríðsrekstrinum.
… Þetta snýst ekki bara um dróna. Heldur um skynjun fólks. Að skapa ótta og réttlæta meiri hernaðarútgjöld til að undirbúa jarðveginn fyrir að NATÓ blandi sér af meira krafti í Úkraínustríðið.
… eða eins og danski forsætisráðherrann segir: „Við höfum ekki sannanir fyrir því að þetta séu Rússar en við vitum að Rússland er stærsta ógnin við Evrópu“.
… en látið ekki blekkjast. Einhver veit nákvæmlega hver setti drónaleiksýninguna á svið. Norrænu leiðtogarnir vita það líka og þeir vita nákvæmlega hvað þeir vilja að þú haldir eða haldir ekki.
… Elíturnar í MIMAC – the Military-Industrial-Media-Academic Complex þekkja ekkert nema hernaðaraðgerðir. Þær hafa löngu sagt skilið við diplómatíu, friðsamlegar lausnir á átökum og að byggja upp traust, að ekki sé minnst á frið [ath: MIMAC er hugtak frá Jan Oberg sjálfum, hann á við fyrirbærið Military-Industrial Complex sem Eisenhower forseti skilgreindi og varaði við 1961 eins og það er orðið nú á dögum].
… Þetta fólk getur ekki ímyndað sér annað en að það hafi rétt fyrir sér en því gæti skjátlast hrapallega því það þjónar öðrum elítum fremur en sínum eigin borgurum. Þær hafa ekki næga vitsmuni til að leysa vandamál – heldur beita sleggju þar sem hennar er ekki þörf.
… Í stuttu máli, fylgist vel með því hvað gerist á næstu tveimur til þremur vikum. Þá fáið þið að vita hvað drónaárásirnar snerust í raun um.
Jens Jørgen Nielsen, danskur sagnfræðingur og fyrirlesari um Rússland og Úkraínu skrifar grein í Arbejderen: Droner, Trump og Europa – Arbejderen
Hann dregur í efa að Trump hafi meint í alvöru yfirlýsingu sína um að Úkraína geti unnið til baka allt það land sem hún hafi tapað, að Krímskaga meðtöldum, en telur hins vegar að yfirlýsingin hafi eflt von í brjósti Zelenskys og Evrópubúa um að það sé hægt að draga Bandaríkin aftur inn í stríðið.
Hernaðarátök milli Nató og Rússlands séu í augum örvæntingarfullra Úkraínumanna og Evrópumanna eina raunhæfa lausnin til að fá Bandaríkin með í púkkið. Þeir lifi enn í hinni glaðbeittu tálsýn um frjálslynda heimsskipan með USA sem hina góðgjörnu og réttlátu alheimslögreglu.
Nielsen ráðleggur Dönum að byggja upp varnirnar frekar en að fara út í árásarvopn, að ástunda diplomatíu því það hjálpi engum að tala ekki við Rússa. Hann segir að það vanti raunsæja strategíu. Evrópa þurfi að bjarga sér sjálf – gömlu góðu tímarnir séu að baki.
Ólöf Benediktsdóttir er bókasafns- og upplýsingafræðingur á eftirlaunum, friðarsinni með áhuga á pólitík og náttúruvernd. Starfaði lengst af á Árnastofnun. Frá Siglufirði en býr í Reykjavík.
