Rætur Kóreudeilunnar
—

Þórarinn Hjartarson
13. jan, ’18

Samkvæmt boðskap vestrænu heilaþvottavélarinnar, sem endurvarpað er samviskusamlega af íslensku fréttastofunum, eru stjórnvöld Norður Kóreu stórhættuleg umheiminum fyrir brjálsemi sakir. Þó eru þau, eftir að þau misstu bakhjarl sinn, heimskommúnismann, fyrst og fremst til að hlæja að, skv. sama boðskap. Samt er það svo að það er ekki brjálsemi og árásarhneigð Norður-kóreskra leiðtoga sem veldur spennunni þar. Ekki heldur leifar af „gagnkvæmri tortryggni“ Kalda stríðsins. Heldur hefur meginorsökin alla tíð verið botnlaus yfirgangur forysturíkis Vestursins gagnvart þessu litla landi, Norður-Kóreu, og Kóreu allri.

Bandarískir hermenn að taka Kóreska hermenn sem fanga
Bandarískir hermenn að taka Kóreska hermenn sem fanga

Til að skilja ástandið á Kóreuskaga er óhjákvæmilegt að seilast aftur í og aftur fyrir Kóreustríðið (1950-53). Jaltasamningurinn undir lok heimsstyrjaldarinnar síðari gerði ráð fyrir sameiginlegu hernámi Kóreu af hálfu Bandaríkjanna og Sovétríkjanna meðan hernám Japans væri upprætt. Kórea hafði þá verið undir grimmdarlegu japönsku hernámi frá 1910. En þegar Japanir höfðu gefist upp og áður en til hernáms landsins kom hafði þjóðfrelsishreyfing Kóreu komið upp ákveðnu stjórnkerfi sem borið var uppi af sk. „alþýðunefndum“ og miðstjórn þeirra, og stefndi á fullt sjálfstæði.

Sovétmenn sendu her inn í landið frá norðri en Bandaríkin sendu skömmu síðar miklu stærri her inn að sunnan og hernámu beinlínis suðurhluta landsins. Bandarísk herstjórn beitti strax yfirdrifnum herstyrk af því hún óttaðist hið pólitíska ástand innan landsins, nefnilega mikinn styrkleika kommúnista og eindreginna þjóðernis- og andheimsvaldasinna í þjóðfrelsishreyfingunni, ástand sem einkenndi flest hernámssvæði Japana í Austur-Asíu í stríðslok (eins og reyndar líka hernámssvæði Þjóðverja í Evrópu). Það gilti m.a. um Kóreu, allt Indó-Kína, Filipseyjar og ekki síst Kína.

Bandaríkin höfðu í áratugi leynt og ljóst tekið fullan þátt í borgarastríðinu í Kína, veitt Kuomintang og Sjang Kæ Sjek gríðarlegan hernaðarstuðning gegn kommúnistum á millistríðsárunum, á árum seinna stríðs og eftir stríðið. Það kom fyrir ekki og við kínversku byltinguna 1949 hraktist her Sjang Kæ Sjeks út á eyjuna Taiwan – sem USA gerði þá auðvitað að hinu „eina rétta Kína“.

Þjóðir nýlendna og yfirráðasvæða heimsvaldasinna risu upp til þjóðfrelsis hver af annarri. En samtímis voru Bandaríkin í miklum hnattveldisham eftir heimsstyrjöldina – og nú ætluðu þau ekki að láta raunasöguna frá Kína endurtaka sig. Þau tóku við stríði Frakka gegn þjóðfrelsisöflum Víetnam og Indó-Kína 1954 (fyrir utan ótal íhlutanir í S-Amreríku, Miðausturlöndum o.s.frv.). En þá þegar höfðu þau nauðgað Kóreu.

Fjandsamleg meðhöndlun Vestursins á Norður-Kóreu æ síðan hefur byggst á þeirri staðhæfingu – sem bandaríska heilaþvottavélin hefur matað Vestrið með í 75 ár – að stríðið hafi byrjað sem „tilefnislaus árás Norður-Kóreu 25. júní 1950 að undirlagi Sovétríkjanna“. Það er ranghverfa sannleikans. Sovétmenn viðurkenndu þjóðfrelsisöfl landsins, en það gerðu Bandaríkin ekki heldur hertóku einfaldlega landið sunnan 38. breiddarbaugs. Sovétmenn sendu aldrei stóran her inn í Kóreu og drógu hann svo út 1946, fjórum árum fyrir Kóreustríðið, á meðan Bandaríkin héldu miklum her sínum áfram í landinu án þess að spyrja landsmenn. Þeir voru einfaldlega hernámsaðili sem átti þarna ekkert erindi og engan rétt.

Formlegt hernám Bandaríkjanna stóð til 1948 í sífelldum blóðugum átökum við þjóðfrelsisöflin í suðurhluta landsins. En árið 1948 settu Bandaríkin til valda í suðurhlutanum (sem hét eftir það Suður-Kórea) lepp sinn Syngman Rhee, sem þá hafði búið í Bandaríkjunum í 40 ár. N-Kórea lýsti skömmu síðar yfir sjálfstæði og landamæraátök hófust.

Bandaríkin réðu nær öllu hjá Sameinuðu þjóðunum á þessum árum, ekki síst af því Sovétríkin samtímis hundsuðu SÞ, einkum til að mótmæla útilokun Kína úr samtökunum. Í krafti þess gat Truman í fyrsta lagi trommað í gegn viðurkenningu SÞ á leppstjórninni í Suður-Kóreu og þegar landamæraátök þróuðust yfir í stríðsátök 1950 gátu Bandaríkin komið á fót „bandalagsher“ undir eigin forustu en í nafni Sameinuðu þjóðanna, til að berjast gegn Norður-Kóreu. Sovétmenn sendu aldrei her í Kóreustríðið. Helsta hernaðaraðstoð þeirra við landið var í formi sprengjuflugvéla og kennara til að kenna á þær.

Bandaríkin réðu engu að síður loftrýminu yfir Kóreu. Stríð þeirra gegn Norður-Kóreu var háð af eindæma hrottaskap. Fleiri sprengjum var varpað á landið en varpað var á Þýskaland og Japan samanlagt í seinni heimsstyrjöldinni. Þegar stríðið hafði staðið í hálfan fimmta mánuð sendi Kína landher yfir landamærin til Kóreu og jafnaði það leikinn og átakalínur læstust nærri 38. breiddarbaug. Vopnahlé var þó ekki samið fyrr en í júlí 1953.

Tölur um mannfall í Norður-Kóreu eru yfirleitt á bilinu 25-35% þjóðarinnar. Borgir og bæir voru nær þurrkuð út. Mannfall í suðurhlutanum var minna en gríðarlegt líka. Til samanburðar misstu Bretar minna en 1% þjóðarinnar og Bandaríkin 0.3% þjóðarinnar í seinni heimsstyrjöldinni.

Frá vopnahléinu 1953 hafa Bandaríkin neitað Norður-Kóreumönnum um friðarsamning sem er allt sem þeir fara fram á. Á meðan þeir hafa hann ekki treysta þeir ekki á annað en eigin varnargetu. Og Bandaríkin geta fyrir vikið haldið sínum 15 herstöðvum í Suður Kóreu sem mynda mikilvægan hlekk í herstöðvaneti þeirra í Asíu og umhverfis Kína. Auk þess að halda flotaæfingar kringum Kóreuskaga, hóta Norður-Kóreu valdaskiptaaðgerðum og halda þannig landinu í stöðugri spennitreyju.

Notaðu vinstri og hægri örvatakkana til að fletta greinum.

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

Kit Klarenberg

Aldarfjórðungi eftir 11. september beinast spjótin að Sádi-Arabíu. Kit Klarenberg rýnir í dómsskjöl sem benda til að CIA hafi ráðið í það minsta tvo …

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Billy Bob

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum degi sem líður. Mikilvægt er að skilgreina skýrt og ótvírætt öflin á bak við …

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Tjörvi Schiöth

Mótmælin, óeirðirnar og ófriðurinn í Evrópu eru enn eitt dæmið sem sannar að það sem ESB-sinnar sögðu fyrir þessar kosningar 29. ágúst—allur fagurgalinn, gylliboðin …

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Þórarinn Hjartarson

Marco Rubio kom til Íslands í gær (mánudag) og verður fram að hádegi í dag. Hann er á Evrópureisu sem öll gengur fyrst og …

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Billy Bob

Bandarískt „fráhvarf frá Úkraínu“ er lygi. Þetta er verkaskipting. Ákveðinni frásögn er nú haldið stíft að okkur. Að Trump sé að „hverfa frá“ Úkraínu. …

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Thomas Fazi

Á laugardaginn höfnuðu Íslendingar tillögu ríkisstjórnarinnar um að hefja að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið: 52,8 prósent kusu gegn tillögunni en 47,2 prósent með henni. …

Nýjustu greinar

Úkraínustríð breytist í Evrópustríð – en áfram er það bandarískt stríð

Úkraínustríð breytist í Evrópustríð – en áfram er það bandarískt stríð

Þórarinn Hjartarson

Í fyrri grein, Hver á þetta stríð í Úkraínu?, voru skoðaðar rætur og upphaf Úkraínustríðsins. Við vorum komin fram í apríl 2022. Atburðarásin fram …

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Ólöf Benediktsdóttir, Glenn Diesen

Ítalski blaðamaðurinn og rithöfundurinn Thomas Fazi tók sér nýlega fyrir hendur að rannsaka sannleiksgildi fullyrðinga um meintar fjölþáttaógnir Rússa. Hann uppgötvaði að flestar fullyrðingar …

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Andri Sigurðsson

Aðfaranótt 2. nóvember var gerð árás á frystiskápa og kæla matvöruverslana í sjö Evrópulöndum. Að minnsta kosti tveir kælar hér á landi urðu fyrir …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Einar Ólafsson

28. október 2026 voru greidd atkvæði á allsherjarþingi SÞ um tillögu um að binda endi á viðskiptabann Bandaríkjanna á Kúbu. Sambærilegar tillögur hafa verið …

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

Jökull Ari Haraldsson

Þetta voru ráð Arthurs Vandenbergs, formanns utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar, til Harry S. Trumans forseta. Á árunum eftir endalok seinni heimsstyrjaldar var uppgangur kommúnista mikill í …

Arabískar nætur   

Arabískar nætur   

Katjana Edwardsen

Eitt eigum við öll sameiginlegt: við búum í ríkjum – öðru nafni löndum – sem flest hver njóta alþjóðlegrar viðurkenningar (sum að vísu aðeins …

Leita

Notaðu örvatakka til að velja niðurstöðu og Enter til að opna. Escape lokar leitinni.

Sláðu inn leitarorð.