1. maí ávarp á baráttufundi Stefnu á Akureyri 2024
—

Þorvaldur Þorvaldsson
5. maí, ’24

Félagar. Til hamingju með daginn. Frá 1889 hefur 1. Maí verið dagur verkalýðsstéttarinnar. Ekki aðeins verkalýðshreyfingarinnar og hagsmunabaráttunnar, heldur einnig dagur sósíalismans sem er pólitík verkalýðsstéttarinnar.

Nauðsyn sósíalískrar baráttu fyrir umsköpun samfélagsins og félagslegum lausnum verður æ meira knýjandi. Afleiðingar kapítalismans hrannast upp. Ójöfnuður eykst. Auðmagnið krefst aukinna fjárfestingartækifæra og hagvaxtar sem margfaldar framleiðni. En afrakstur hennar rennur í örfáa vasa.

Niðurskurði í opinberri þjónustu er beitt til þess að knýja fram einkavæðingu og auka þannig gróða fjármálaauðvaldsins á kostnað almennings og á kostnað umhverfisins. Öll vandamál nútímans eiga rætur sínar í hagkerfi og samfélagsgerð kapítalismans, efnahagsleg, félagsleg og umhverfisvandamál. Svo ekki sé minnst á stríðsbrjálæðið.

Framleiðsla í heiminum er orðin margföld á við þarfir fólksins og þess vegna mætti hún dragst saman til að létta ok vinnunnar. En ef framleiðsla er dregin saman innan ramma auðvaldskerfisins kemur það hrikalega niður á fátækasta og verst setta hluta alþýðunnar, en öllu er þannig komið fyrir að auðstéttin haldi sínu að minnsta kosti. Fátækt eykst þrátt fyrir aukna framleiðni og leiðir af sér kvíða og útskúfun stórra hópa í samfélaginu.

Vaxandi umhverfisvandi á öllum sviðum á rætur sínar að rekja til kröfu kapítalismans um hagvöxt og útþenslu. Afleiðingin er m.a. rányrkja auðlinda, eyðing skóga, aukin losun CO2 og annarra gróðurhúsaloftegunda, ofnýting ferskvatns o.fl. Það er engin ein lausn á þessum vanda. Orkuskipti og ýmsar tæknilega lausnir geta verið brot af slíkum lausnum, en aldrei meira en það að óbreyttu. Til að vinda ofan af umhverfisvandanum og koma á jafnvægi í samskiptum mannsins og náttúrunnar eru nauðsynleg alger umskipti í samfélagsgerðinni, þannig að framleiðsla og samfélagsleg starfsem verði miðuð við þarfir fólksins en ekki þarfir fámennrar auðstéttar fyrir þenslu og aukinn gróða.

Þetta eru staðreyndir sem ekki verður horft framhjá. Tal um að beita einhverjum hvötum til að draga fram aðra mynd er innantómt. Kapítalisminn hefur aðeins einn hvata sem yfirskyggir allt annað. Það er sóknin eftir hámarksgróða. Einnig er tilgangslaust að dæsa og nöldra yfir afleiðingum kapítalismans ef ekki er ætlunin að uppræta hann og gera gagngerar breytingar á samfélagsgerðinni.


Margt bendir til að áður en langt um líður komi til uppstokkunar í vinstri hreyfingunni á Íslandi þar sem hriktir í gömlum flokksböndum og enginn flokkur getur vísað til yfirburða í styrk eða mikilfenglegs leiðtoga til að sækja aukinn stuðning. Þá gæti runnið upp stund sannleikans þar sem við öll verðum krafin um svör við raunverulegum spurningum og vegvísi fyrir þróun samfélagsins. Þá getum við hugsanlega rætt saman á jafnréttisgrundvelli án þöggunar, útskúfunar og baktjaldamakks.


Þannig hefur það oft áður verið þegar vinstrihreyfingin lendir í uppnámi. Þá neyðist fólk til að rifja upp, hvað var það aftur sem við ætluðum með þessu öllu saman. Og þegar öll kurl koma til grafar stöndum við síendurtekið frammi fyrir sömu spurningunum. Er okkur alvara með að losa okkur við böl kapítalismans til að geta loks skapað mannsæmandi samfélag sem ekki er sífelld ógn við lífið á jörðinni? Eða ætlum við að beygja okkur fyrir takmörkum auðvaldskerfisins til að fá að vera með í galskapnum og telja okkur trú um að við höfum áhrif?

Ef við tökum fyrri kostinn getum við átt heiðarlega umræðu um leiðir og aðferðir. Ef við tökum síðari kostinn er allt unnið fyrir gýg.

Notaðu vinstri og hægri örvatakkana til að fletta greinum.

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

Kit Klarenberg

Aldarfjórðungi eftir 11. september beinast spjótin að Sádi-Arabíu. Kit Klarenberg rýnir í dómsskjöl sem benda til að CIA hafi ráðið í það minsta tvo …

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Billy Bob

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum degi sem líður. Mikilvægt er að skilgreina skýrt og ótvírætt öflin á bak við …

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Tjörvi Schiöth

Mótmælin, óeirðirnar og ófriðurinn í Evrópu eru enn eitt dæmið sem sannar að það sem ESB-sinnar sögðu fyrir þessar kosningar 29. ágúst—allur fagurgalinn, gylliboðin …

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Thomas Fazi

Á laugardaginn höfnuðu Íslendingar tillögu ríkisstjórnarinnar um að hefja að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið: 52,8 prósent kusu gegn tillögunni en 47,2 prósent með henni. …

Úkraína átti aldrei séns

Úkraína átti aldrei séns

Andri Sigurðsson

Þessi gagnrýnislausi stuðningur við stríð Bandaríkjanna og vesturlanda gegn Rússum á allur eftir að koma harkalega í bakið á Illuga Jökulssyni, Jóni Gnarr, Smára …

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Þórarinn Hjartarson

Marco Rubio kom til Íslands í gær (mánudag) og verður fram að hádegi í dag. Hann er á Evrópureisu sem öll gengur fyrst og …

Nýjustu greinar

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Ólöf Benediktsdóttir, Glenn Diesen

Ítalski blaðamaðurinn og rithöfundurinn Thomas Fazi tók sér nýlega fyrir hendur að rannsaka sannleiksgildi fullyrðinga um meintar fjölþáttaógnir Rússa. Hann uppgötvaði að flestar fullyrðingar …

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Andri Sigurðsson

Aðfaranótt 2. nóvember var gerð árás á frystiskápa og kæla matvöruverslana í sjö Evrópulöndum. Að minnsta kosti tveir kælar hér á landi urðu fyrir …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Einar Ólafsson

28. október 2026 voru greidd atkvæði á allsherjarþingi SÞ um tillögu um að binda endi á viðskiptabann Bandaríkjanna á Kúbu. Sambærilegar tillögur hafa verið …

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

Jökull Ari Haraldsson

Þetta voru ráð Arthurs Vandenbergs, formanns utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar, til Harry S. Trumans forseta. Á árunum eftir endalok seinni heimsstyrjaldar var uppgangur kommúnista mikill í …

Arabískar nætur   

Arabískar nætur   

Katjana Edwardsen

Eitt eigum við öll sameiginlegt: við búum í ríkjum – öðru nafni löndum – sem flest hver njóta alþjóðlegrar viðurkenningar (sum að vísu aðeins …

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Tjörvi Schiöth

Mótmælin, óeirðirnar og ófriðurinn í Evrópu eru enn eitt dæmið sem sannar að það sem ESB-sinnar sögðu fyrir þessar kosningar 29. ágúst—allur fagurgalinn, gylliboðin …

Leita

Notaðu örvatakka til að velja niðurstöðu og Enter til að opna. Escape lokar leitinni.

Sláðu inn leitarorð.