Jóhannes úr Kötlum náði að vera öreigaskáld og þjóðarskáld í senn. Það er fáum hent, og er því vel við hæfi að vitna í einmitt hann á 1. maí, á tímum þegar margir valdamiklir vilja falbjóða fullveldið okkar.

Vér öreigar (brot)

Vér öreigar Íslands
kveðjum oss hljóðs
og heimtum vorn rétt til jarðarinnar.
Um óralangar aldir
höfum vér vagað og kjagað
með drápsklyfjar
eins og dýr.
Nú heimtum vér hlut vorn
sem menn.

Vér öreigar Íslands
kveðjum oss hljóðs
og heimtum vorn rétt til jarðarinnar.
Um óralangar aldir
höfum vér vagað og kjagað
með drápsklyfjar
eins og dýr.
Nú heimtum vér hlut vorn
sem menn.

*

Vér héldum hingað til lands
sem lítilsvirtir húskarlar,
sem herteknir þrælar.
– Langa daga, dimmar nætur
sátum vér sveittir og þreyttir
undir árum.
En hlakkandi augu víkinganna
hvíldu á bognum bökum vorum.

Í guðsvefjarkyrtlum og skarlatsskikkjum
með gullna hjálma og gullin sverð,
stóðu þeir í stafni
og kúguðu krafta vora
til hins fyrirheitna lands.

        . . .

Fögur eru fjöllin og grösin,
fagrar eru fjörurnar og sölin,
fögur er þessi frjósama jörð.
En aldrei aldrei skal himinbláminn
hugmyndir vorar rugla,
né lækjarniðurinn deyfa vilja vorn,
né tunglsljósið svæfa tilfinningar vorar,
fremur en blessun klerksins
vorn baráttuhug. –
Aldrei elskum vér jörðina
af öllu hjarta
fyrr en land, sjór og loft
verður öryggistákn tilveru vorrar.

Eins og ljóð vort er einfalt og auðskilið
og hirðir ekki um rósafjötra rímsins
né fjólublá faguryrði,
heldur sannleikann sjálfan,
eins munum vér berjast til þrautar,
í bróðurlegri, einfaldri alvöru,
uns réttur vor og niðja vorra
til nýs, mannlegs lífs
frelsar
hið fyrirheitna land.

(Samt mun ég vaka, 1935)

Lands míns föður (brot)

Land míns föður, landið mitt,
laugað bláum straumi:
eilíft vakir auglit þitt
ofar tímans glaumi.
Þetta auglit elskum vér,
— ævi vor á jörðu hér
brot af þínu bergi er,
blik af þínum draumi.

Hvíslað var um hulduland
hinst í vestanblænum:
hvítan jökul, svartan sand,
söng í hlíðum grænum.
Ýttu þá á unnarslóð
Austmenn, vermdir frelsisglóð,
fundu ey og urðu þjóð
úti í gullnum sænum.

        . . .

Nú skal söngur hjartahlýr
hljóma af þúsund munnum,
þegar frelsisþeyrinn dýr
þýtur í fjalli og runnum.
Nú skal fögur friðartíð
fánann hefja ár og síð,
varpa nýjum ljóma á lýð
landsins, sem vér unnum.

Hvort sem krýnist þessi þjóð
þyrnum eða rósum,
hennar sögur, hennar ljóð,
hennar líf vér kjósum.
Ein á hörpu íss og báls
aldaslag síns guðamáls
æ hún leiki ung og frjáls
undir norðurljósum.

(Íslendingaljóð 17. júní 1944)