Sameiginleg refsing og framferði pólitískrar elítu Ísraels
—

Jón Karl Stefánsson
13. okt, ’23

Sameiginleg refsing (collective punishment) er bönnuð samkvæmt þeim alþjóðasáttmálum sem náðst hefur samstaða um frá lokum seinni heimsstyrjaldarinnar. Þannig segir í 33. Grein Genfarsáttmálanna „Grein 33 – Ábyrgð einstaklingsins, sameiginlegar refsingar, rán á eignum almennings og hefndaraðgerðir: Engri manneskju undir vernd má refsa fyrir brot sem hún hefur ekki framið sjálf. Sameiginlegar refsingar og um leið aðgerðir sem miða að því að vekja ótta eða hryðjuverk eru bönnuð. Rán á eigum almennings [í kjölfar hernaðaraðgerða (en. pillage)] er ólöglegt. Hefndaraðgerðir sem beinast að vernduðum manneskjum og eignum þeirra eru óheimilar“ (ICRC, „Geneva Convention of 1949).

Þessar reglur ættu að vera sjálfsögð sannindi. Það er með öllu óafsakanlegt að refsa hópi fólks sem hafði ekkert með eitthvað brot að gera fyrir þann glæp. En þessar reglur voru ekki settar á að ástæðulausu. Það var ekki einungis algengt í seinni heimsstyrjöldinni að refsa venjulegu fólki fyrir t.d. aðgerðir andspyrnuhópa, heldur hafa stríðsátök sögunnar að geyma nærri endalaus dæmi um slíkt. Undir hernámi Ústasja, SS Skanderbeg og annarra nasista í Júgóslavíu voru þær reglur við lýði að fyrir hvern nasista sem felldur var af júgóslavnesku andspyrnunni skyldu 10 almennir borgarar vera teknir af lífi. Fjöldamorð eins og þau sem áttu sér stað í My Lai í Víetnam voru framin á venjulegum þorpsbúum sem viðbrögð við árásum skæruliða á hersveitir Bandaríkjamanna. Svo mætti telja endalaust. 

Að baki þeirri hugmynd að sameiginleg refsing sé einhvern veginn réttlætanleg liggja fordómar og fyrir fram gefnar ranghugmyndir sem eru svo fastmótaðar að þeir sem hafa þær taka þeim sem sjálfsögðum sannleik. Þeir líta svo á að allir sem í þeirra huga falla í sama hóp séu eins, einskonar sameiginleg vera. Þegar einn armur af þessari sameiginlegu veru; hvort sem það eru allir í menginu þetta eða hitt þjóðarbrot, allar konur eða allir karlar, allir sem tala þetta tungumál o.s.frv., fremur glæp, þá eru allir í hópnum sekir. Undirliggjandi er svo að þeir sem frömdu glæpinn hugsi sig tvisvar um áður en þeir ögra valdi hefnaranna, enda muni það þýða að fólk úr þeirra eigin hópi mun þjást.

Þetta eru afleiðingar frumstæða hluta hugar okkar, hluta sem skynsemi okkar á að, og getur, unnið á og haldið í skefjun. Það er auðvelt að hleypa lífi í þessa tegund hugmyndafræði. Það má gera með áróðri sem djöfulgerir hóp fólks, hampar öðrum og býr til ímynd um „okkur og þau“. Heilinn okkar er víraður á þann hátt að þetta gerist án þess að við þurfum að nota orku í það. Það er auðvelt að leyfa fordómunum að grassera, ná völdum. Það gefur hlýja tilfinningu að upplifa það að maður tilheyri einhverjum hóp og að í þeim hópi sé samstaða gegn sameiginlegum óvinum. Hjarðeðlið mun alltaf sigra ef það fær stuðning úr fjölmiðlum.

Það er eitt að sleppa frá sér slíkri skoðun á pöbb eftir fótboltaleik. Það er annað þegar valdamesta fólk heims hampar hugmyndafræði um sameiginlega refsingu. Orðræða valdamestu stjórnmálamanna Ísraela, og stuðningsmanna þeirra í Bandaríkjunum, nú er dæmi um það hatur, fordóma og sjálfumgleði sem er allra besta eldsneyti hættulegustu tegundar sameiginlegra refsinga. Þetta er sú tegund orðræðu sem hefur áður í sögunni leitt til raunverulegra þjóðarmorða. Allir sem tilheyra einhverjum hópi eru settir undir sama hatt, lýst sem dýrum eða eitthvað þaðan af verra, og látið er sem að refsingar sem beinast gegn einstaklingum sem tilheyra þessum meinta glæpahóp, en höfðu ekkert með glæpina sjálfa að gera, sé mikið réttlætismál. Hér eru nokkur alveg fersk dæmi sem geta valdið martröðum:

„Gaza mun brátt verða að tjaldborg. Það verða engar byggingar.“ (Ónafngreindur yfirmaður hjá Ísraelsher við blaðamann Channel 13 og NY Post.)

„Alls staðar þar sem Hamas starfar, allir staðir sem þeir fela sig í, þessi illgjarna borg [Gaza], við munum breyta þeim í rjúkandi rústir“ (Benjamin Netanyahu, forsætisráðherra Ísraels í nýlegu sjónvarpsátali).

„Finish them!“ (Nikky Haley, fyrrum sendiherra Bandaríkjanna hjá SÞ í viðtali hjá sjónvarpsstöðina Fox News). 

„Ertu í alvöru að spyrja mig um palestínska borgara? Hvað amar að þér? Hefur þú ekki séð hvað gerðist? Við erum að berjast við Nasista…. Ég ætla ekki að fara að gefa óvinum mínum vatn eða rafmagn. … Ef [Hamas] ætlar að nota mannlega skildi (human shields) þá er það á þeirra ábyrgð“ (Naftali Bennett, fyrrverandi forsætisráðherra Ísraels í viðtali við Sky News).

Gallant, varnarmálaráðherra Ísraels lýsti yfir „algjöru umsátri“ um Gaza og sagði: „We are fighting human animals.“

Og Ísrael hefur látið kné fylgja kviði. Rafmagn hefur verið tekið af, sem hefur lamandi áhrif á alla innviði á borð við sjúkrahús, sprengjur eru látnar dynja á íbúðahverfi og fólkið í þessum stærstu einangrunarbúðum heims er lokað inni. Aðgerðir Hamas voru einnig dæmi um sameiginlega refsingu, og þrátt fyrir 70 ára kúgun Ísraels á Palestínumönnum er ekki hægt að réttlæta það hryðjuverk á almennum borgurum. En Ísland á í pólitísku og efnahagslegu samstarfi við þetta gríðarlega valdamikla ríki sem Ísrael er. Ef hroki, hatur og ofbeldi pólitískrar elítu Ísraels verður ekki gagnrýnt, þá verður ekkert að marka íslenska utanríkispólitík það sem eftir er.

Notaðu vinstri og hægri örvatakkana til að fletta greinum.

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

Kit Klarenberg

Aldarfjórðungi eftir 11. september beinast spjótin að Sádi-Arabíu. Kit Klarenberg rýnir í dómsskjöl sem benda til að CIA hafi ráðið í það minsta tvo …

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Billy Bob

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum degi sem líður. Mikilvægt er að skilgreina skýrt og ótvírætt öflin á bak við …

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Tjörvi Schiöth

Mótmælin, óeirðirnar og ófriðurinn í Evrópu eru enn eitt dæmið sem sannar að það sem ESB-sinnar sögðu fyrir þessar kosningar 29. ágúst—allur fagurgalinn, gylliboðin …

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Þórarinn Hjartarson

Marco Rubio kom til Íslands í gær (mánudag) og verður fram að hádegi í dag. Hann er á Evrópureisu sem öll gengur fyrst og …

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Billy Bob

Bandarískt „fráhvarf frá Úkraínu“ er lygi. Þetta er verkaskipting. Ákveðinni frásögn er nú haldið stíft að okkur. Að Trump sé að „hverfa frá“ Úkraínu. …

Afríka talar – Þú verður að heyra þessa rödd!

Afríka talar – Þú verður að heyra þessa rödd!

Ögmundur Jónasson

Æ oftar gerist það að okkur berast róttækar raddir með veraldarvefnum sunnan úr Afríku; raddir sem afhjúpa kúgunar- og arðránsstefnu nýlenduveldanna, bæði gamalla tíma …

Nýjustu greinar

„Cope“ Illuga

„Cope“ Illuga

Andri Sigurðsson
Illuga Jökulssyni er mikið niðri fyrir þessa dagana. Á milli þess sem hann tekur þátt í jólabókaflóðinu þeytist hann helst fram á ritvöllinn til…
Afríka talar – Þú verður að heyra þessa rödd!

Afríka talar – Þú verður að heyra þessa rödd!

Ögmundur Jónasson

Æ oftar gerist það að okkur berast róttækar raddir með veraldarvefnum sunnan úr Afríku; raddir sem afhjúpa kúgunar- og arðránsstefnu nýlenduveldanna, bæði gamalla tíma …

Úkraínustríð breytist í Evrópustríð – en áfram er það bandarískt stríð

Úkraínustríð breytist í Evrópustríð – en áfram er það bandarískt stríð

Þórarinn Hjartarson

Í fyrri grein, Hver á þetta stríð í Úkraínu?, voru skoðaðar rætur og upphaf Úkraínustríðsins. Við vorum komin fram í apríl 2022. Atburðarásin fram …

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Ólöf Benediktsdóttir, Glenn Diesen

Ítalski blaðamaðurinn og rithöfundurinn Thomas Fazi tók sér nýlega fyrir hendur að rannsaka sannleiksgildi fullyrðinga um meintar fjölþáttaógnir Rússa. Hann uppgötvaði að flestar fullyrðingar …

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Andri Sigurðsson

Aðfaranótt 2. nóvember var gerð árás á frystiskápa og kæla matvöruverslana í sjö Evrópulöndum. Að minnsta kosti tveir kælar hér á landi urðu fyrir …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Einar Ólafsson

28. október 2026 voru greidd atkvæði á allsherjarþingi SÞ um tillögu um að binda endi á viðskiptabann Bandaríkjanna á Kúbu. Sambærilegar tillögur hafa verið …

Leita

Notaðu örvatakka til að velja niðurstöðu og Enter til að opna. Escape lokar leitinni.

Sláðu inn leitarorð.