ESB nei takk

17. júlí, 2026

Ég kýs nei við ESB 29. ágúst.

Fólk talar mikið um að við eigum einfaldlega að „kíkja í pakkann“. En pakkinn er ekki lokaður og óþekktur. Og ég hef séð nóg.

Lissabon-sáttmálinn liggur fyrir, grunnreglur ESB liggja fyrir og við sjáum hvernig sambandið starfar í dag. Þess vegna er ég sterklega þeirrar skoðunar að Íslandi sé betur borgið utan ESB en innan þess.

Aðildarviðræður snúast fyrst og fremst um hvernig og hvenær Ísland lagar sig að regluverki ESB. Það er hægt að semja um aðlögunartíma og einhverjar takmarkaðar sérlausnir, en það er ekki raunhæft að ganga inn í ferlið með þá hugmynd að við getum valið úr grunnregluverkinu eða fengið varanlegar undanþágur frá öllu því sem okkur líkar ekki. Grunnreglurnar eru grunnreglurnar. Það segir ESB sjálft.

Ég er sósíalisti og mér líkar einfaldlega illa sú markaðshyggja sem er innbyggð í stofnanir ESB. Ég vil að við getum ákveðið að veita opinberri og óhagnaðardrifinni þjónustu forgang og forskot vegna þess að hún þjónar fólki betur.

Innan hugmyndafræði ESB er forskot opinberra aðila skilgreint sem ósanngjörn mismunun gagnvart einkafyrirtækjum og kapítalistum. Frelsi kapítalsins er í hávegum haft. En of mikið frelsi kapítalsins er ekki frelsi fyrir okkur hin. Það er á kostnað lýðræðislegs valds almennings, velferðar fólks og getu okkar til að skipuleggja samfélagið eftir þörfum fólks en ekki arðsemiskröfum auðhringja. Samkeppnisreglur og sameiginleg viðskiptastefna eru meðal þeirra sviða þar sem ESB fer með gríðarlegt vald. Gangi Alþingi gegn þeim reglum gætu stofnanir og dómstólar ESB einfaldlega sett okkur stólinn fyrir dyrnar. Við gætum því kosið okkur nýja ríkisstjórn, en ekki kosið okkur undan regluverkinu.

Mér finnst mikilvægt að Ísland varðveiti sem mest sjálfstæði og fullveldi, ekki bara í orði heldur í reynd. Það á sérstaklega við um viðskiptastefnuna og utanríkismál.

Ísland er með sinn eigin fríverslunarsamning við Kína. Sem aðildarríki ESB færum við ekki lengur sjálf með viðskiptasamninga af þessu tagi, heldur tækjum við upp sameiginlega viðskiptastefnu sambandsins. Við myndum ekki lengur sjálf ákveða með hvaða hætti við ættum í viðskiptasambandi við Kína, Ísrael eða önnur ríki.

Viðskiptasamningar eru aldrei bara viðskipti. Þeir ráða því hvaða ríkjum við bindumst, hvaða hagsmunum við þjónum og með hverjum við tökum afstöðu í átökum heimsins.

ESB er dyggur stuðningsmaður Ísraels og heldur enn uppi fríverslunarsvæði við landið. Ég vil ekki að Ísland bindist þeirri stefnu. Viðskipti Íslands við Ísrael eru nú þegar ríkisstjórninni til skammar á meðan Ísrael fremur þjóðarmorð á Gaza, viðheldur ólöglegu hernámi og heldur áfram landránsnýlendustefnu sinni.

Ríkið hefur meira að segja afhent ísraelska fyrirtækinu Rapyd færsluhirðingu fyrir opinberar stofnanir. Í hvert skipti sem þú borgar ríkinu fær Rapyd sinn skerf. Í stað þess að byggja upp innlenda greiðslumiðlun í almannaeigu beinir ríkisstjórnin peningum almennings til fyrirtækis sem styrkir landránsnýlenduna beint og með kerfisbundnum hætti.

Íslensk stjórnvöld eiga að stöðva slík viðskipti, ekki festa þau í sessi. Sósíalistaflokkur Íslands hefur falið kjörnum fulltrúum sínum að beita sér af fullum þunga fyrir því að stöðva viðskipti við landránsnýlenduna. Þau sem vilja sjá raunverulegan árangur í þeim málum ættu að kjósa Sósíalistaflokkinn við næsta tækifæri.

Ég á líka erfitt með að hlusta á hátíðlegt tal um „sameiginleg evrópsk gildi“ þegar sambandið stendur hjá á meðan þjóðarmorð er framið á Gaza og stórveldi innan þess halda áfram að verja efnahagslega og pólitíska hagsmuni sína í fyrrum nýlendum sínum.

Hvaða sameiginlegu gildi birtast í stuðningi við Ísrael? Hvaða sameiginlegu gildi birtast í nýlendustefnu og áframhaldandi yfirráðum og arðráni Frakklands í Vestur-Afríku? Orð um mannréttindi og alþjóðalög eru lítils virði þegar þau eru aðeins notuð gegn andstæðingum Vesturlanda en látin liggja milli hluta þegar bandamenn eiga í hlut.

Þessi tvöfeldni birtist líka í stórveldasamkeppninni við Rússland og Kína.

Kaja Kallas, utanríkismálastjóri ESB, hefur spurt hvernig Evrópa geti ætlast til þess að geta „sigrað Kína“ ef hún geti ekki fyrst tekið á Rússlandi.

Hvaða klikkun er það?

Ég hef engan áhuga á því að Ísland taki þátt í verkefnum sem snúast um að „sigra Kína“. Ég vil ekki að við verðum fylgitungl stórveldanna innan ESB eða að við séum neydd til að taka sjálfkrafa afstöðu með gömlu nýlenduveldunum gegn hnattræna suðrinu, sem var áður kallað annar eða þriðji heimurinn.

Ísland er sjálft fyrrum nýlenda Dana. Við ættum að skilja mikilvægi þess að þjóðir fái að standa á eigin fótum og byggja upp samfélög sín án þess að gömlu heimsveldin skipi þeim fyrir verkum.

Það þýðir ekki að Ísland eigi að vera gagnrýnislaust gagnvart Kína eða nokkru öðru ríki. Þvert á móti eigum við að gagnrýna mannréttindabrot, stríðsglæpi og yfirgang hvar sem slíkt á sér stað, líka þegar Bandaríkin eða stórveldi Evrópu eiga í hlut. Þar hefur Ísland alltof oft beitt ólíkum mælikvörðum eftir því hver gerandinn er.

Fyrir smáríki eins og Ísland er það grundvallarhagsmunamál að alþjóðalög gildi jafnt fyrir alla og að alþjóðastofnanir geti raunverulega haldið ríkjum ábyrgum. Við eigum því að halda sjálfstæðri rödd, standa með friði og jafnræði ríkja en ekki gefa okkur á vald stórveldablokka í blindni.

Ég vil að Ísland standi utan þessarar stórveldasamkeppni eins og kostur er. Við eigum að halda dyrum opnum í austur og vestur, norður og suður. Við eigum að tala skýrt máli alþjóðalaga, friðar og sameiginlegrar framþróunar mannkynsins.

Á sama tíma er jákvætt að uppgangur Kína og aukin samvinna ríkja hnattræna suðursins hafi dregið úr aldagömlum yfirburðum Vesturlanda í alþjóðakerfinu. Það skapar möguleika á jafnari heimi, en aðeins ef sömu kröfur um alþjóðalög, mannréttindi og frið gilda fyrir alla. Tökum undir með ríkjum á borð við Suður-Afríku, sem hefur sjálft háð sögulega baráttu gegn nýlendukúgun, rasisma og aðskilnaðarstefnu, um nauðsyn þess að endurbæta Sameinuðu þjóðirnar með alþjóðlegt réttlæti, jafnræði þjóða og raunverulegt vægi hnattræna suðursins að leiðarljósi. Við erum eitt mannkyn á einni plánetu og alþjóðakerfið verður að endurspegla það.

Tollastríð og viðskiptahindranir ESB gegn Kína eru ekki fyrst og fremst hugsuð út frá jákvæðri sýn á sameiginlega framtíð mannkynsins. Þau eru hluti af geópólitískri samkeppni ESB og Bandaríkjanna við Kína og hið vaxandi hnattræna suður. Ég vil að Ísland geti mótað sjálfstæða afstöðu til þeirra mála í stað þess að Brussel geri það fyrir okkur.

Ég er því andvígur því að Ísland gangi í ESB. En ég er alls ekki andvígur evrópskri eða alþjóðlegri samvinnu, þvert á móti. Við getum aukið samstarf um vísindi, menntun, menningu, loftslagsmál og fjölmargt annað án þess að afhenda ESB meira vald yfir samfélagi okkar, utanríkisstefnu og viðskiptasamböndum.

Ég vil að Ísland taki virkan þátt í alþjóðlegri samvinnu sem fullvalda og sjálfstæð þjóð. Verum málsvari friðar, réttlætis, alþjóðalaga og sameiginlegra framfara mannkynsins.

ESB? Nei takk.