Hernaðaryfirgangur Bandaríkjanna á heimsvísu og Rússagrýlan
—

Jón Karl Stefánsson
3. ágú, ’19



Árið 2018 eyddu Bandaríkin 649 milljörðum Bandaríkjadala í hermál. Þá eyddu þau ríki sem næst komu hvað hernaðarútgjöld varðar (Kína, Sádí Arabía, Indland, Frakkland, Rússland, Bretland og Þýskaland) 609 milljörðum Bandaríkjadala samanlagt (Tian o.fl., 2019).


Bandaríkin stunda umfangsmestu hergagnaframleiðslu heims. Fimm af tíu stærstu vopnaframleiðslufyrirtæki heims eru bandarísk, þar af þau þrjú stærstu. Meira en helmingur allra vopna heims eru framleidd af bandarískum fyrirtækjum. Bandaríki stunda einnig mesta útflutning á hergögnum allra ríkja, en þar er Rússland í öðru sæti. Vestur- og Mið Evrópuríki juku eyðslu sína í hermál á síðasta ári og beittu þar fyrir sér því að þau óttuðust hernaðarumsvif Rússlands. Sá ótti endurspeglast ekki í hernaðarútgjöldum Rússlands, enda eyða Frakkar meiru í hernað en Rússland og bæði Bretland og Þýskaland fylgja fast á eftir. Rússland hefur í þrjú ár í röð minnkað útgjöld sín til hermála; í fyrra um 3,5 prósentustig. Rússland, landið sem okkur hefur verið kennt að óttast allt frá árinu 1917, eyddi að andvirði rúmum 61 milljarði Bandaríkjadala í sín hermál.


Bandaríkin hafa tengst flestum hernaðarátökum á heimsvísu frá lokum seinni heimsstyrjaldar. Auk beins árásarhernaðar, t.d. gegn Kóreu, Víetnam, Panama, Írak og Afganistan hafa Bandaríkin tekið þátt í ólöglegum stjórnarskiptaaðgerðum (t.d. í Íran, Líbíu, Chile, Jamaíka, Haítí, Indónesíu og Gvatemala), fyrst í gegnum leyniþjónustuna, CIA, og síða arftaka hennar í alþjóðlegum aðgerðum, National Endowment for Democracy. Þessi átök hafa kostað tugi milljóna mannslífa og lagt ríki í rjúkandi rúst. Bandaríkin hafa stutt gríðarlega hættulega alþjóðlega öfgahópa á borð við Libyan Islamic Fighting Group (fyrirrennara ISIS) í Norður Afríku, en uppgangur þessara afla hafa skapað vargöld í Malí, Líbýu, Nígeríu, Níger og Chad, auk vígahópa tengdum Al Kaída í Sýrlandi og yfirlýsta nýnasistahópa í Úkraínu á borð við Right Faktor. Bandaríkin hafa einnig stutt ógnarstjórnir á borð við Indónesíu og Sádí Arabíu og stutt einkarekin herlið víðsvegar um heim. Á þessari stundu taka Bandaríkin einhvern þátt í flestum vopnuðum deilum sem enn hafa ekki verið útkljáð á heimsvísu. Hér má nefna stuðning við hernað Sádí Arabíu í Jemen, þátttöku í eiturlyfjastríðunum í Mið-Ameríku, stuðning við uppreisnaröfl í Sýrlandi, stuðning við stríð Indónesíu gegn frumbyggjum í Papúa og Tímor og stuðning við landnemabyggðauppbyggingu Ísraela í Palestínu.


Bandaríkin starfrækja nærri því 800 herstöðvar í meira en 70 ríkjum (Vine, 2015). Til samanburðar starfrækir Rússland alls 8 herstöðvar utan eigin landamæra. Þær eru flestar í ríkjum sem tilheyrðu Sovétríkjunum, en einnig eru birgðastöðvar Rússa í Sýrlandi og Víetnam. Bandaríkin hóta nú árásarhernaði gegn Íran og Venesúela og hafa ýjað að hernaði gegn Rússlandi, Sýrlandi og Kína.

Ofan á þetta allt eru Bandaríkin ekki einungis mesta kjarnorkuveldi heims, heldur eina ríkið sem hefur beitt þeim hrikalega ógnvekjandi vopnum í hernaði gegn óvinum sínum. Heiminum stafar enn gríðarleg hætta af kjarnorkuvopnum, en ófáir telja þau vera mestu núverandi ógnina við tilvist mannkyns.

Sama hvernig litið er á málin er augljóst að Bandaríkin eru herskáasta og hættulegasta ríki heims. Skaðinn sem hlotist hefur af aðgerðum Bandaríkjanna, beinum og óbeinum, síðustu mannsæfi er slíkur að erfitt er að ná utan um hann.

Nú á aftur að hleypa þessu stórhættulega ríki í landið okkar. Bandaríkjaher ætlar að „fjárfesta“ milljörðum í að gera Ísland hluta að heimsyfirráðastefnu sinni. Enn á að nota hina ímynduðu hættu af hernaðarumsvifum Rússlands. Þjóðina á ekki að spyrja, við eigum einfaldlega að láta sem ekkert sé. Við gerum okkur meðsek með öllum frekari hernaðaraðgerðum Bandaríkjanna og þiggjum blóðpeninga fyrir. Hræsni okkar, sem höfum beitt ýmis ríki efnahagsþvingunum fyrir meintar aðfarir að heimsfriðnum verður algjör.


Heimildir

Tian, N., Fleurant, A., Kuimova, A., Wezman, P. D. og Wezman, S. T. 2019. Trends in world military expenditure, 2018. Stockholm International Peace Research Institute. Sótt 29. Júlí 2019 af https://sipri.org/sites/default/files/2019-04/fs_1904_milex_2018_0.pdf

Vine, D. 2015. Where in the world is the U.S. military? Politico. Sótt 29.07.2019 af https://www.politico.com/magazine/story/2015/06/us-military-bases-around-the-world-119321

Notaðu vinstri og hægri örvatakkana til að fletta greinum.

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

Kit Klarenberg

Aldarfjórðungi eftir 11. september beinast spjótin að Sádi-Arabíu. Kit Klarenberg rýnir í dómsskjöl sem benda til að CIA hafi ráðið í það minsta tvo …

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Billy Bob

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum degi sem líður. Mikilvægt er að skilgreina skýrt og ótvírætt öflin á bak við …

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Tjörvi Schiöth

Mótmælin, óeirðirnar og ófriðurinn í Evrópu eru enn eitt dæmið sem sannar að það sem ESB-sinnar sögðu fyrir þessar kosningar 29. ágúst—allur fagurgalinn, gylliboðin …

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Þórarinn Hjartarson

Marco Rubio kom til Íslands í gær (mánudag) og verður fram að hádegi í dag. Hann er á Evrópureisu sem öll gengur fyrst og …

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Billy Bob

Bandarískt „fráhvarf frá Úkraínu“ er lygi. Þetta er verkaskipting. Ákveðinni frásögn er nú haldið stíft að okkur. Að Trump sé að „hverfa frá“ Úkraínu. …

Afríka talar – Þú verður að heyra þessa rödd!

Afríka talar – Þú verður að heyra þessa rödd!

Ögmundur Jónasson

Æ oftar gerist það að okkur berast róttækar raddir með veraldarvefnum sunnan úr Afríku; raddir sem afhjúpa kúgunar- og arðránsstefnu nýlenduveldanna, bæði gamalla tíma …

Nýjustu greinar

„Cope“ Illuga

„Cope“ Illuga

Andri Sigurðsson
Illuga Jökulssyni er mikið niðri fyrir þessa dagana. Á milli þess sem hann tekur þátt í jólabókaflóðinu þeytist hann helst fram á ritvöllinn til…
Afríka talar – Þú verður að heyra þessa rödd!

Afríka talar – Þú verður að heyra þessa rödd!

Ögmundur Jónasson

Æ oftar gerist það að okkur berast róttækar raddir með veraldarvefnum sunnan úr Afríku; raddir sem afhjúpa kúgunar- og arðránsstefnu nýlenduveldanna, bæði gamalla tíma …

Úkraínustríð breytist í Evrópustríð – en áfram er það bandarískt stríð

Úkraínustríð breytist í Evrópustríð – en áfram er það bandarískt stríð

Þórarinn Hjartarson

Í fyrri grein, Hver á þetta stríð í Úkraínu?, voru skoðaðar rætur og upphaf Úkraínustríðsins. Við vorum komin fram í apríl 2022. Atburðarásin fram …

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Ólöf Benediktsdóttir, Glenn Diesen

Ítalski blaðamaðurinn og rithöfundurinn Thomas Fazi tók sér nýlega fyrir hendur að rannsaka sannleiksgildi fullyrðinga um meintar fjölþáttaógnir Rússa. Hann uppgötvaði að flestar fullyrðingar …

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Andri Sigurðsson

Aðfaranótt 2. nóvember var gerð árás á frystiskápa og kæla matvöruverslana í sjö Evrópulöndum. Að minnsta kosti tveir kælar hér á landi urðu fyrir …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Einar Ólafsson

28. október 2026 voru greidd atkvæði á allsherjarþingi SÞ um tillögu um að binda endi á viðskiptabann Bandaríkjanna á Kúbu. Sambærilegar tillögur hafa verið …

Leita

Notaðu örvatakka til að velja niðurstöðu og Enter til að opna. Escape lokar leitinni.

Sláðu inn leitarorð.