Þegar þeir Trump og Netanyahú sögðu Íran stríð á hendur sögðu þeir höfuðtilgang þess að fyrirbyggja kjarnorkuvopnavæðingu Írans. Önnur markmið voru a) að koma á valdaskiptum í landinu, með afhöfðunaraðferð og b) að eyða flugskeytaiðnaði landsins c) stöðva stuðning Írans við herskáa hópa eins og Hamas og Hizbolla.

Allir vita að hinn nefndi „höfuðtilgangur“ er fyrirsláttur og kjaftæði. Búið var að semja um kjarnorkuáætlun Írans í JCPOA samningnum sem staðfestur var samhljóða af Öryggisráðinu 2015  – en Bandaríkin sögðu sig einhliða frá þeim samningi árið 2018 þó að eftirlitsnefnd á vegum sama Öryggisráðs slægi því föstu að Íran hefði staðið við allar skuldbindingar. Ástæðan var einföld: Bandaríkin og Ísrael vildu ekki frið. Tvisvar síðan hafa samningaviðræður aftur hafist um kjarnorkuáætlunina, og tvisvar hafa Bandaríkin og Ísrael notað samningaviðræðurnar til að gera árás.

Vantar yfirskrift á stríðið

Stríðið gegn Íran er árásarstríð og algjörlega ólöglegt stríð skv. alþjóðalögum. Árásaraðilarnir sýna varla einu sinni tilburði til að búa til þjóðréttarlegan grundvöll undir réttlátt stríð.

Hver er þá raunverulegur tilgangur stríðsins ef áðurnefndur „höfuðtilgangur“ var fyrirsláttur einn og kjaftæði?  Hvers eðlis er þetta stríð? Snýst það um mannréttindi? Kvenréttindi? Slíkar yfirskriftir hafa verið margnotaðar í vestrænum árásarstríðum og valdaskiptaaðgerðum undanfarna áratugi, en miklu minna að þessu sinni. Sannleikurinn er sá að árásarseggina vantar yfirskriftina á stríðið sem á að selja það almenningi. Það vantar kjörorðin á stríðsfánann, nema útþvæld kjörorð sem skrímslavæða Íran, en hafa þegar verið notuð í 47 ár. Enda selst stríðið illa. Stríð sem hefur bara 25-27% stuðning almennings Bandaríkjunum í byrjun þess, er óbjörgulegt stríð.

Íranstríðið er bara „stríð Ísraels“! Mjög algeng skýring á þessu stríði er að það sé stríð Ísraels, og þjóni ekki Bandaríkjunum. Sú greining gengur út frá því að ísraelska Mossad-leyniþjónustan hafi gegnumsmogið og yfirtekið hermálaráðuneytið Pentagon nálægt 11. september 2001 og stjórni síðan utanríkisstefnunni, a.m.k. í Miðausturlönd. T.d. segir Tucker Carlson: ‘This is Israel’s war. This is NOT the United States’ war’. Tucker Carlson er hægrimaður og tengdur MAGA-hreyfingunni. Annar slíkur er Steve Bannon sem hefur sömu skoðun á stríðinu. John Mearsheimer prófessor hefur skrifað merka bók um ógnarvald ísraelska lobbýisins í Bandaríkjunum og segir að sú stefna „often diverge from actual US national interests“ (víkur oft frá þjóðarhagsmunum Bandaríkjanna).

Sjálft lítur Ísrael ekki þannig á málin, að Bandaríkin þjóni Ísrael. Fyrir nokkrum árum líkti Benjamin Netanyahú sjálfur Ísrael við „voldugt flugmóðurskip“ fyrir Bandaríkin. Þannig er það líka í raun, Ísrael er fyrst og fremst stór bandarísk herstöð, sú langstærsta í heimi, sem er land án sjálfstæðrar tilveru og er 100% háð Bandaríkjunum.  

Við skulum ekki búast við að fregna mikið vitlegt af Íran-stríðinu úr íslenskum fjölmiðlum, sem endurvarpa bara bandarískum og vestrænum meginstraumsmiðlum. Þeir endurspegla annars vegar fjandskap vestrænna stjórnvalda í garð Írans, og hins vegar mikla ritskoðun í kringum þetta stríð.

Í því að reyna að skilgreina stríðiðið mun ég hér helst leita til tveggja fræðimanna sem ég hef alloft leitað til áður. Sá fyrri er sá víðkunni hagfræðingur og heimsmálagreinandi Jeffrey Sachs, í áratugi ráðgjafi aðalritara SÞ.  

Sachs: Stríðið liður í 30 ára stefnu  

Hér verður vitnað í athyglisvert viðtal þeirra Alex Christoforou og Alexander Mercouris við Sachs á streymisveitunni The Duran þann 9. mars.

Sachs bendir á að ekkert í stefnu eða hegðun Írans gefi á neinn hátt lögmæta „ástæðu“ fyrir stríði. Íran sýndi ríkan samningsvilja um kjarnorkuáætlunina en Bandaríkin/Ísrael hins vegar ekki. Stríðið er enda ekki sprottið af neinum nýjum atburðum heldur er liður í gamalli stefnu og áformum.   

Ég hef lengi bent á að Íran hafi verið skotmark undanfarin 30 ár. Pólitísk stefna/kenning Netanyahús, og bandarískra stjórnmálaráðgjafa hans [Richard Perle varavarnarmálaráðherra], varð opinber þegar Netanyahú varð forsætisráðherra árið 1996. Hún var kölluð „Clean Break“. Clean Break er ríkjandi stefna/kenning hægriflokka Ísraels sem stjórna landinu, reyndar með víðtækum stuðningi frá þjóðinni.

Clean Break segir: Það verður aldrei til Palestínuríki. Aðferðin til að hindra það er ekki sú að berja niður herskáa hópa eins og Hamas, heldur að steypa hverjum þeim ríkisstjórnum í Miðausturlöndum og Norður-Afríku sem styðja málstað Palestínumanna. Að steypa ríkisstjórnum í Miðausturlöndum, – með það lokatakmark að koma á Stór-Ísrael – þetta hefur verið pólitísk stefna Netanyahú frá 1996.

Að Bandaríkin skuli fylgja sömu stefnu hefur á sér margar mögulegar hliðar og skýringar. Að sjálfsögðu er hluti skýringarinnar síonista-lobbýið í Bandaríkjunum, eða jafnvel fjárkúgun gegnum Epstein-skjöl og þess háttar. En hluti af því er líka bandarísk stefna um heimsyfirráð sem fellur vel að ísraelsku stefnunni um svæðisbundin yfirráð. Þannig að það er ekki einfaldlega Ísrael sem segir Bandaríkjunum hvað þau eigi að gera, heldur eru það nýíhaldsmenn í Bandaríkjunum sem hafa utanríkisstefnu þar sem Clean Break-stefnu Ísraels fellur vel að því að Ísrael verði umboðsaðili eða samstarfsaðili við að tryggja yfirráð í Miðausturlöndum, og er hluti af afdráttarlausri stefnu Bandaríkjanna að heimsyfirráðum. Jæja. Þannig að við höfum með að gera stefnu sem spannar langt tímabil.

Heildarniðurstaðan er sú að hér er á ferð hrein heimsvaldastefna af grófustu og hættulegustu gerð… Svo þetta eru ekki aðeins árásarstríð, þetta eru stríð blygðunarlausrar og ósvífinnar heimsvaldastefnu. Og við erum að horfa á mjög gamaldags heimsvaldastefnu, sem minnir á 19. öldina.

Það er áhugavert varðandi það hvaða hagsmunir ráði ferðinni, að Jeffrey Sachs hefur áður litið öðruvísi á málið: „Hvað Miðausturlönd varðar, þá afhentu Bandaríkin Netanyahu algjörlega utanríkisstefnuna fyrir 30 árum. Ísraels-lobbýið drottnar yfir bandarískum stjórnmálum“, skrifaði hann nýlega. En hér bendir hann á hvernig stefna Ísraels „fellur að“ og er „hluti af“ heimsyfirráðastefnu Bandaríkjanna. 

Clean Break-kenningin hefur verið framkvæmd af Ísrael og Bandaríkjunum í 30 ár. Þetta er ekki tilgáta heldur lýsing á raunverulegri framkvæmd stefnunnar. Og Wesley Clark hershöfðingi, sem var yfirhershöfðingi NATO á stjórnarárum Bill Clinton, sagði okkur eftir 11. september frá áformaðri framkvæmd þessarar kenningar/stefnu þegar hann heimsótti Pentagon skömmu eftir 11. september, þ.e.a.s. árið 2001, honum var sýnt skjal sem sagði að Bandaríkin ætluðu að heyja sjö stríð á fimm árum. Hugsunin var að endurmóta Miðausturlönd. Þetta var í raun framkvæmd Clean Break-stefnunnar í framhaldi af 11. september. Og stríðin sjö voru: í Líbíu, Súdan, Sómalíu, Líbanon, Sýrlandi, Írak og Íran. Við höfum nú háð stríðin, öll sjö. Það tók reyndar ekki fimm heldur 30 ár.

Þetta er merkileg greining frá Jeffrey Sachs. Hin furðulega árásargjarna hernaðarstefna sem birtist í árásinni á Íran skýrist hvorki af óbilgirni íranskra klerka né tilfallandi brjálsemi og Trumps og Netanyahús eða bara villimennsku og djöfulæði zíonistanna, heldur er hún liður í langtímastefnu Washington-veldisins (bandaríska djúpríkisins), fyrst og fremst liður í heimsvaldastefnu og heimsyfirráðatefnu þess frá lokum Kaldastríðs. Greining hans er líkari marxískri greiningu á kapítalískri heimsvaldastefnu en að koma frá þeim framsækna frjálshyggjumanni sem Jeffrey Sachs almennt telst vera.

Ben Norton: snýst um heimsvaldastefnu, og að eyðileggja BRICS

Þegar leita skal að glöggri greiningu á eðli Íran-stríðsins, á strategíu hinna stríðandi aðila, gangi stríðsins og líklegum afleiðingum þess er gott að leita til Ben Nortons með hans vönduðu framsetningu. Hann er yfirburðamaður í skýrleika, með dæmum og heimildum. Ben Norton segir almennt um eðli Íran-stríðsins í nýlegum lestri: 

Þetta snýst ekki um kjarnorkuvopn; þetta snýst um heimsvaldastefnu… Bandaríska heimsveldið og bandarísku stórfyrirtækin vilja ráða yfir hinum ríkulegu auðlindum, ekki aðeins í Íran heldur í öllum heimshlutanum þar sem helstu framleiðendur heimsins á olíu, jarðgasi og öðrum mikilvægum hrávörum eru staðsettir. Washington vonast jafnframt til að geta lokað fyrir aðgengi Kína að helstu seljendum orku, þ.e.a.s. veitendum orku til Kína. 

Og Ben Norton talar áfram um hina breiðu geostrategísku hlið þessa stríðs:

Árásin á Íran er tilraun til valdaskipta og til að slá Íran út úr hinu nýja valdasambandi sínu við Rússland og Kína, tilraun til að eyðileggja BRICS vegna þess að BRICS er tilvistarógn við vestræna bankakerfið, fjármálaheiminn með dollarakerfinu o.s.frv 

Íranstríðið er meginorusta í viðleitninni til að bjarga hinni einpóla heimsskipan frá falli. Heimurinn í húfi. sem gerir einhverja skjóta lausn ólíklegri.

Afhöfðunarárás breytist í hryðjuverkastríð og þreytistríð

Hernaðaraðferðir beggja aðila í þessu stríði verða smám saman skýrari, eins og Norton skýrir í öðrum fyrirlestri.

Bandaríkin og Ísrael héldu upphaflega að þau gætu unnið skjótan og auðveldan sigur með því að gera „afhöfðunar-árásir“ og útrýma öllum helstu hernaðar- og stjórnmálaleiðtogum Írans. Og Donald Trump gerði ráð fyrir að þetta yrði fljótleg og auðveld aðgerð eins og innrás hans í Venesúela. Og eftir að hafa útrýmt öllum leiðtogunum gætu Bandaríkin og Ísrael komið á fót leppstjórn í Teheran og lýst yfir sigri. Sú stefna virkaði augljóslega ekki. Íranska stjórnin hefur sýnt sig vera mun seigari og færari um að fylla skörð leiðtoga sinna.

Valdaskipti með „afhöfðunar-aðferð“ mistókst. Æðsti leiðtogi og allmargir toppvaldamenn voru vissulega drepnir. En í stað þess að fagna þusti fólk út á götur til að syrgja píslarvottana, hrópa slagorð og dauða yfir morðingjana. Valdaskiptatilraunin mistókst, hún þjappaði fólkinu saman til stuðnings og þjóðernishollustu við íslamska lýðveldið.

Og nú sjáum við greinilega þreytistríð þar sem báðir aðilar eru undirbúnir fyrir mun lengra stríð þar sem þeir reyna að ráðast hægt og bítandi hvor á annan og þreyta getu hvors annars þar til hinn aðilinn gefst upp. Þannig að nú er bandaríski herinn einfaldlega að sprengja á grimmilegan hátt borgaraleg svæði í Íran, skóla og sjúkrahús og íbúðahverfi einfaldlega til að reyna að brjóta niður íranskt samfélag til að gera fólk svo örvæntingarfullt að það biðji um að stríðinu ljúki. Og Pete Hagseth, stríðsmálaráðherra Bandaríkjanna, belgdi sig og stærði af þessu: „Þetta átti aldrei að vera sanngjarn bardagi. Og þetta er ekki sanngjarn bardagi. Við erum að kýla þá á meðan þeir liggja, sem er nákvæmlega eins og það á að vera… [og við fylgjum] engum heimskulegum alþjóðalögum um vopnuð átök [‘no stupid rules of engagement’]“

Þetta er málfar hryðjuverkaríkja sem beita hryðjuverkaaðferðum. Þegar þau ná ekki tilsettum árangri með því að fást við hernaðarlegu skotmörkin beita þau sér að borgaralegum innviðum, reyna að brjóta niður samfélagið sjálft og ekki síst drepa almenna borgara. Til að bjarga Íran! Um greiningu á þessu atriði má hér sjá sterka lýsingu frá Mohammed Marandi prófessor í viðtali við Judge Napolitano.

Varnaraðferð Írans: sprengja upp olíuverð, valda kreppu í heimshagkerfi

Eins ólöglegt og árásarstríð Bandaríkjanna og Ísraels er hefur Íran fullan lagalegan rétt til að verja sig með vopnavaldi, gegn ár+sarseggjunum tveimum og þei, bandamönnum sem taka þáttmí árásinni. Það kanna að virðast ójafn leikur. Vissulega er bandaríski herinn miklu öflugri en her Írans, að minnsta kosti skoðað á yfirborðslegan hátt. En á móti beita Íranir því sem þeir kalla „ósamhverfan hernað“ (asymmetric warfare). Ben Norton útlistar þá hernaðaraferð:

Stefna Teheran um ósamhverfan hernað er skýr: stefnan felur í sér að loka Hormússundi og ráðast á orkuinnviði við Persaflóa, sem veldur því að heimsmarkaðsverð á olíu og jarðgasi hækkar gríðarlega, hlutabréfamarkaðir hrynja, verðbólga eykst og efnahagskreppa skapast sem mun skaða Bandaríkin og bandamenn þeirra. Átökin eru einnig orðin að þreytistríði. Íran notar ódýrar eldflaugar og dróna til að tæma birgðir langdrægra flugskeyta [mjög dýrra]  og gagnflauga andstæðinganna, sem verður mjög erfitt að endurnýja vegna afiðnvæðingar, þrátt fyrir tilraunir Trump-stjórnarinnar til að auka framleiðsluna. Eftir áratuga afiðnvæðingu geta Bandaríkin ekki allt í einu bara snúið þeirri þróun við. Niðurstaðan er skortur á eldflaugum og þess háttar.

Stríðið sem sé orðið þreytistríð. Og sannleikurinn er sá að Íran hefur einkum notað ódýrari skeyti sín og eldri dróna fyrst í stað til að tæma birgðir andstæðinga og geymir flest sín þróuðustu skeyti og vopn til seinna stigs stríðsins þegar andstæðingarnir verða veikari. Birgðir Írana tæmast ekki svo auðveldlega þar sem þeir framleiða nær öll flugskeyti sin og dróna sjálfir.

Persaflóaeinveldin eru veikir punktar

Þegar Norton hefur farið yfir sviðið eftir fyrstu viku stríðsins metur hann það svo að stefna Írans um ósamhverfan hernað hafi þegar orðið býsna árangursrík. Íran gerði sér grein fyrir því að það gæti ekki í raun ráðist beint á Bandaríkin – en að bandaríska heimsveldið hefði hins vegar verulega veikleika.

Einn af stærstu veikleikum heimsveldisins eru hinar hræðilegu Persaflóastjórnir, þessar einræðisstjórnir við Persaflóa sem bandaríska heimsveldið hefur stutt í áratugi. Og það er mjög raunverulegur möguleiki að ein helsta niðurstaða þessa stríðs verði sú að sumar þessara stjórna í kringum Íran fari að endurhugsa þá staðreynd að þær hýsi bandarískar herstöðvar. Þær gætu jafnvel farið að íhuga að reyna að loka þessum bandarísku herstöðvum. Það myndi uppfylla eitt mikilvægasta langtímastefnumarkmið Írans, sem er að hrekja bandaríska hernámsliðið burt af svæðinu – sem yrði gríðarlegur sigur fyrir Íran. Þetta eru þó fyrst og fremst tilgátur mínar.

Olíufurstadæmin hafa nú orðið fyrir miklum áföllum vegna tengsla sinna við Bandaríkin. Íranir hafa látið stjórnvöld þar vita að árásirnar á þau hætti ef þau loki bandarísku herstöðvunum og sendi Bandaríkin burt.

Og nauðsynlegt að refsa Ísrael

Annar stór sigur fyrir Íran væri að gefa Ísrael andsvar, refsa Ísrael. Vegna þess að í áratugi hefur Ísrael stöðugt gert svo margar árásir á Íran. Ekki aðeins gegn írönskum hernaðar- og stjórnmálaleiðtogum, heldur einnig gegn írönskum vísindamönnum. En áður fyrr höfðu Teheran-stjórnvöld sýnt það sem þau kölluðu „strategíska þolinmæði“, þar sem Íran gerði sér grein fyrir því að árásir Bandaríkjanna og Ísraels yrðu viðvarandi af því þau vildu stigmögnun: Bandaríkin og Ísrael vildu ögra Íran til svæðisbundins stríðs, stríðs nákvæmlega þeirrar tegundar sem við sjáum í dag. Íran beit hins vegar ekki á agnið þegar Bandaríkin gerðu árásir sínar. Til dæmis þegar Bandaríkin sprengdu ræðismannsskrifstofu Írans í Sýrlandi eða þegar Bandaríkin og Ísrael háðu 12 daga stríðið gegn Íran árið 2025. Í öllum þeim tilfellum, og þau eru mörg fleiri, stigmögnuðu Íranar ekki. Þeir sýndu „strategíska þolinmæði“. En núna, það sem við sjáum í dag, er að Íran hefur látið af þeirri stefnu og Íranir greiða nú þungu höggin. Þeir kýla Ísrael og þeir ráðast harkalega á Persaflóastjórnirnar. Þeir greiða bandarísku herstöðvunum þung högg.

Íran nær sér niður á bandamönnum Bandaríkjanna

Að lokum skal aðeins drepa á alþjóðlega stuðninginn. Árasarseggirnir skipulögðu ekki með sér neitt „Bandalag viljugra þjóða“ eins og gert var í Íraksstríðinu 2003. Að vanda sækja Bandaríkin mikilvægasta stuðning sinn til Evrópu – og NATO.

Von der Leyen forseti ESB fagnar framgöngu inrásaraðilanna og segir: “Það er endurnýjuð von fyrir hið langþjáða fólk Írans.“ Merz kanslari tekur undir: „Íranska þjóðin hefur rétt til að ákveða eigin framtíð. Þýskaland samstillir sig náið með Bandaríkjunum, Ísrael og bandamönnunum á svæðinu.“  Bretar leyfa að herflugvellir þeirra vítt um heim séu notaðir í árásinni.  Framkvæmdastjóri NATO veitir fumlausan stuðning við hið löglausa árásarstríð. Í viðtali 5. mars sagði Mark Rutte:

Ég skynja og heyri frá mörgum leiðtogum Evrópu… að sem bandamenn gerum við Bandaríkjamönnum kleift það sem þeir gera í Miðausturlöndum og í Íran… og að Úkraína hafi samtímis það sem hún þarf til að standa sterkt í baráttunni núna… Það sem við sjáum hér er að NATO, á sinn hátt, er grundvöllur/vettvangur/ fyrir valdbeitingu Bandaríkjanna. Af því að án evrópskra bandamanna hefði Bandaríkjunum reynst mjög erfitt að heyja hernað sinn gegn Íran. 

Þetta er sjálfsagt rétt. NATO og Evrópuveldi verða Bandaríkjunum ómissandi í þessu stríði sem öðrum. Tyrkland er í NATO og þess vegna nota Bandaríkin nú flugvelli þar í landi til árása á Íran, þó að Tyrkland hafi örugglega ekki að eigin frumkvæði áhuga á stríði við Íran. En Tyrkland hefur þegar kallað yfir sig drónaárásir frá Íran.  

Evrópa og NATO eru, í mismiklum mæli þó, beinir þátttakendur í bandarísk-ísraelska stríðinu gegn Íran – í framhaldi af hjálp við þjóðarmorðið á Gaza – og afleiðingarnar verða líklega mjög alvarlegar. Af því Íran er fært um að svara fyrir sig.

Um Hormussund fara að jafnaði 20 olíutunnur á dag. Ben Norton segir þetta um efnahagslegar afleiðingar stríðsins í Miðausturlöndum, sem boðar ekki gott fyrir Íslendinga heldur:

Niðurstaðan er að þau lönd sem verða harðast fyrir barðinu á árásarstríði Bandaríkjanna og Ísraels gegn Íran eru bandamenn Bandaríkjanna; bandamenn þeirra í einveldisríkjunum við Persaflóa, í Evrópu og bandamenn í Austur Asíu eins og Japan og Suður Kórea, og líka Indland (Indland hefur lengi verið í mjög góðu sambandi við Ísrael og hefur ekki fordæmt árásarstríðið gegn Íran né morðið á æðsta leiðtoga þess).

Fyrsti opinberi boskapur frá nýjum andlegum leiðtoga Írans, Seyyed Mojtaba Khamenei, á fimmtudag var að „Hormuzsund verður áfram að vera lokað.“ Svo „afhöfðunar-árásin“ tókst alla vega mjög illa.