Grænland tilheyrir Grænlendingum – ekki Bandaríkjunum né Danmörku
—

Lotte Rørtoft-Madsen
14. jan, ’25

Aldalöng ill meðferð danska ríkisins á Grænlandi er nú nýtt af verðandi Bandaríkjaforseta með það að markmiði að ná yfirráðum og taka við þar sem nýlendustefna og heimsvaldastefna Dana endar, skrifar Lotte Rørtoft-Madsen.

Grænlendingum og grænlensku þjóðinni hefur verið ruddalega hrint inn á stórpólitíska sviðið á síðustu dögum og vikum. Reynt er að gera hina tæplega 57.000 íbúa og eyjuna þeirra stóru að samningsefni, peði sem hægt er að flytja til og frá á hinu stóra skákborði heimsvaldastefnunnar.

Í gríðarlegu fjölmiðlaljósi fór sonur Donalds Trumps í sviðsetta „ferðamannaheimsókn“ til Nuuk á þriðjudag [7. janúar] og frá bústað Trumps í Flórída var ljóst að verðandi Bandaríkjaforseti væri tilbúinn að setja afl á bak við orð sín, hann útilokaði ekki að beita efnahagslegu eða hernaðarlegu valdi til að vinna Grænland.

Á blaðamannafundinum í Flórída voru þessi orð látin falla:

Blaðamaður spyr: Geturðu fullvissað heiminn um að þú munir ekki beita hernaðarlegum eða efnahagslegum þvingunum á meðan þú reynir að ná yfirráðum yfir þessum svæðum [Grænlandi og Panama]?

– Nei, grípur Trump fram í.

Blaðamaðurinn heldur áfram:…og geturðu sagt okkur aðeins frá því hver áætlun þín er? Munt þú gera nýja samninga?

– Nei, ég get ekki fullvissað um það… þú ert að tala um Panama og Grænland… Ég get ekki fullyrt neitt um þetta. En ég get sagt þér þetta: Við þurfum á þeim að halda til að tryggja efnahagslegt öryggi.

Þurfum Grænland til að tryggja efnahagslegt öryggi, segir Donald Trump

Fyrir framan myndavélarnar birtist nýkjörinn forseti Bandaríkjanna – ekki Pútín – með augljósar hernaðar- og efnahagsógnir í garð Grænlands og dönsku ríkisheildarinnar [Danaveldis].

Og hvað segir þá Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur? „Bandaríkin eru mikilvægasti bandamaður Dana. Umræðan í dag breytir því ekki.“

Þetta er fordæmalaust, fáránlegt, algjörlega ný-nýlendusinnað drama sem Grænland hefur verið látið leika.

Múte B. Egede, formaður Lndsstjórnar Grænlands, og ýmsir grænlenskir stjórnmálamenn hafa ótvírætt lýst því yfir að Grænland sé ekki til sölu. Eftir blaðamannafund Trumps á þriðjudag endurtók Múte B. Egede það sem hann sagði einnig í nýársræðu sinni, þ.e. að „Grænland tilheyrir Grænlendingum“. Hann, ólíkt Mette Frederiksen, kallaði ummæli Trumps „alvarlegar yfirlýsingar“.

Kosningar til grænlenska þingsins, Inatsisartut, eru væntanlegar eftir nokkra mánuði. Sjálfstæðismálin voru þegar ofarlega á dagskrá stjórnmálanna áður en þróun síðustu daga varð. Það er ekki óraunhæft að ímynda sér að Grænlendingar ákveði að lýsa yfir sjálfstæði innan fyrirsjáanlegs tímaramma. Samkvæmt sjálfstjórnarsamningnum sem gildir um samband Grænlands innan ríkisheildarinnar verður danska þjóðþingið að samþykkja hann í kjölfarið.

Með samningnum hafa Danir viðurkennt að Grænlendingar séu sérstök þjóð að þjóðarétti. En nýlendustefnan er enn við lýði meðal ráðamanna í Kristjánsborg. Sumir stjórnmálamenn munu ekki einu sinni ábyrgjast já ef ákvörðun um sjálfstæði Grænlands verður tekin til þjóðaratkvæðagreiðslu.

Grænland er enn útilokað frá ýmsum vettvangi og samhengi þar sem ákvarðanir sem hafa áhrif á Grænland eru teknar. Einstök mál eins og hið ógurlega spíralhneyksli, sem Múte B. Egede hefur kallað þjóðarmorð, eru dæmi um hvernig nýlendustefnan er ekki hluti af fjarlægri fortíð.

Heyrnarleysi og hroki dönsku ríkisstjórnarinnar gerir það að verkum að sjálfstæði færist ofar á dagskrá stjórnmálanna á Grænlandi. Með þessu eru ráðamenn Danmerkur sjálfir að kasta dönsku ríkisheildinni fyrir borð.

Öldum saman hefur danska ríkið beitt Grænland illri meðferð og þeirri tilfinningu að vera niðurlægt og arðrænt sem því fylgir, og það nýtir nú verðandi Bandaríkjaforseti til að tala máli grænlensks sjálfstæðis, með það að markmiði að ná yfirráðum þar sem nýlendustefna og heimsvaldastefna Dana endar.

Trump hefur þegar nefnt Kanada í norðri sem hugsanlegt nýtt ríki Bandaríkjanna. Í suðri hefur hann kallað eftir því að Panamaskurðurinn verði endurafhentur Bandaríkjunum. Undir yfirskini baráttunnar gegn eiturlyfjum og eiturlyfjahringjum hefur hann hert mælskulist sína gegn Mexíkó. Og svo er það Grænland.

Frá sjónarhóli hins kreppuhrjáða bandaríska heimsveldis lítur heimurinn svona út: umhverfis heimsveldið, á jöðrum þess, eru fjölmörg ríki með lykilaðstöðu. Er hægt með einhverjum hætti að tengja þau fastar við sig? Eða er hægt að nota hótunina um það sem samningatromp þegar efnahags- og stjórnmálasamningar eiga að nást?

Frá sjónarhóli Christiansborgar er staðan augljós: Danmörk „missir Grænland“ og litla landið okkar missir um leið nánast allt mikilvægi í utanríkis- og öryggismálum í NATO.

Að mati Nuuk er staðan erfið: Þegar Grænland er gert að peði í geópólitísku tafli um auðlindir, vatnsleiðir og fleira verður afar erfitt að velja sér eigin leið og verja hana.

Réttur Grænlendinga til að ákveða eigin framtíð verður að vera óskorað og hvers konar afskipti, fjárkúgun og mútur sem þeir verða fyrir verður að fordæma. Hvort sem það er frá Bandaríkjunum, Danmörku eða frá öðrum stöðum.

Greinin var fyrst birt á arbejderen.dk þann 8. janúar 

Lotte Rørtoft-Madsen er formaður hins danska Kommunistisk Parti

Notaðu vinstri og hægri örvatakkana til að fletta greinum.

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

Kit Klarenberg

Aldarfjórðungi eftir 11. september beinast spjótin að Sádi-Arabíu. Kit Klarenberg rýnir í dómsskjöl sem benda til að CIA hafi ráðið í það minsta tvo …

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Billy Bob

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum degi sem líður. Mikilvægt er að skilgreina skýrt og ótvírætt öflin á bak við …

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Tjörvi Schiöth

Mótmælin, óeirðirnar og ófriðurinn í Evrópu eru enn eitt dæmið sem sannar að það sem ESB-sinnar sögðu fyrir þessar kosningar 29. ágúst—allur fagurgalinn, gylliboðin …

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Þórarinn Hjartarson

Marco Rubio kom til Íslands í gær (mánudag) og verður fram að hádegi í dag. Hann er á Evrópureisu sem öll gengur fyrst og …

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Billy Bob

Bandarískt „fráhvarf frá Úkraínu“ er lygi. Þetta er verkaskipting. Ákveðinni frásögn er nú haldið stíft að okkur. Að Trump sé að „hverfa frá“ Úkraínu. …

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Thomas Fazi

Á laugardaginn höfnuðu Íslendingar tillögu ríkisstjórnarinnar um að hefja að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið: 52,8 prósent kusu gegn tillögunni en 47,2 prósent með henni. …

Nýjustu greinar

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Ólöf Benediktsdóttir, Glenn Diesen

Ítalski blaðamaðurinn og rithöfundurinn Thomas Fazi tók sér nýlega fyrir hendur að rannsaka sannleiksgildi fullyrðinga um meintar fjölþáttaógnir Rússa. Hann uppgötvaði að flestar fullyrðingar …

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Andri Sigurðsson

Aðfaranótt 2. nóvember var gerð árás á frystiskápa og kæla matvöruverslana í sjö Evrópulöndum. Að minnsta kosti tveir kælar hér á landi urðu fyrir …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Einar Ólafsson

28. október 2026 voru greidd atkvæði á allsherjarþingi SÞ um tillögu um að binda endi á viðskiptabann Bandaríkjanna á Kúbu. Sambærilegar tillögur hafa verið …

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

Jökull Ari Haraldsson

Þetta voru ráð Arthurs Vandenbergs, formanns utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar, til Harry S. Trumans forseta. Á árunum eftir endalok seinni heimsstyrjaldar var uppgangur kommúnista mikill í …

Arabískar nætur   

Arabískar nætur   

Katjana Edwardsen

Eitt eigum við öll sameiginlegt: við búum í ríkjum – öðru nafni löndum – sem flest hver njóta alþjóðlegrar viðurkenningar (sum að vísu aðeins …

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Tjörvi Schiöth

Mótmælin, óeirðirnar og ófriðurinn í Evrópu eru enn eitt dæmið sem sannar að það sem ESB-sinnar sögðu fyrir þessar kosningar 29. ágúst—allur fagurgalinn, gylliboðin …

Leita

Notaðu örvatakka til að velja niðurstöðu og Enter til að opna. Escape lokar leitinni.

Sláðu inn leitarorð.