Endalok frjálsrar umfjöllunar um glæpsamlegt atferli yfirvalda?
—

Í siðmenntuðum réttarríkjum er ólöglegt að frelsissvipta einstaklinga til lengri tíma án dóms. Þrátt fyrir það hefur ástralski blaðamaðurinn Julian Assange setið ódæmdur í bresku fangelsi síðastliðin þrjú ár vegna yfirvofandi framsals til Bandaríkjanna og fyrirhugaðra réttarhalda. Bandarísk yfirvöld hafa nú sótt rétt sinn við hæstarétt Bretlands um að fá Assange framseldan og fluttan. 

Kristinn Hrafnsson, ritstjóri Wikileaks, segir í nýlegu viðtali að bandarísk stjórnvöld beiti nú miklum þrýstingi og að nái þau sínu fram gæti svo farið að Assange verði framseldur á næstu vikum. Kristinn er staddur í Suður-Ameríku til að vekja athygli á þeim hagsmunum tjáningarfrelsis sem eru í húfi verði Julian Assange dæmdur. Markmiðið sé að fá stjórnmálaleiðtoga í Suður Ameríku og Mexíkó til að hvetja Biden-stjórnina til að endurskoða málið út frá eigin hugsjónum um hefðbundið fjölmiðlafrelsi og að fella niður kærur á grundvelli þeirra. Kristinn átti persónulegt samtal við nýjan forseta Brasilíu, Lula da Silva, og segir hann átta sig vel á óréttlætinu í máli Julian Assange og þeirri alvarlegu aðför að tjáningarfrelsinu sem málið endurspeglar. Þá hefur forseti Bólivíu, Luis Arce, gefið út yfirlýsingu til stuðnings Assange eftir fund með fulltrúum Wikileaks nýlega. 

Julian Assange er grunaður um njósnir vegna birtingar á upplýsingum um stríðsglæpi Bandaríkjamanna, morð bandaríska hersins á óbreyttum borgurum í Írak og Afganistan árið 2010 og síðar birtingar á umdeildum tölvupóstsamskiptum Hillary Clinton, forsetaframbjóðanda, sem lekið var af Wikileaks árið 2016.

Umrætt myndband frá Írak vakti heimsathygli og mikla andúð en í því sést hvernig bandarískir hermenn léku sér að því að miða á óafvitandi gangandi vegfarendur og skjóta þá af miklum móð líkt og um tölvuleik væri að ræða.

En í hverju felst meintur glæpur Assange? Ekki skaut hann saklaust fólk til bana sér til skemmtunar í Írak. Ekki kvikmyndaði hann umrætt atvik. Ekki lak hann því frá bandaríska hernum. Hann vann einfaldlega vinnu sína sem blaðamaður og ritstjóri þegar myndbandsupptakan af ódæðinu var birt á miðlinum Wikileaks, sem hann stofnaði og ritstýrði frá árinu 2006. 

Bandaríska varnarmálaráðuneytið lítur svo á að með birtingunum á Wikileaks hafi Assange ógnað öryggi Bandaríkjanna. Þá hafa sögusagnir spunnist um að rússneska leyniþjónustan eigi að hafa komið að uppljóstruninni á tölvupóstasamskiptum Hillary Clinton, eitthvað sem Julian Assange hefur þvertekið fyrir frá upphafi. Þar að auki hafi hann sjálfur ekki komið beint að máli Hillary Clinton. 

Kristinn Hrafnsson segir að málið sé í raun ósköp einfalt. Það sé verið að glæpavæða blaðamennsku og að mikilvægt sé að blaðamannastéttin átti sig á því. “Ef það er hægt að glæpavæða hvöt blaðamanna til að afla og nýta upplýsingar þá er hægt að glæpavæða hvern einasta blaðamann“, segir Kristinn Hrafnsson við blaðamanninn Glenn Greenwald.

Kristinn segist vera einn af aðeins tveimur vinum sem megi heimsækja Julian í fangelsinu og telur að verið sé að brjóta hann niður andlega. Frelsissviptingin síðastliðin þrjú ár hafi tekið sinn toll. Kristinn kynntist Julian þegar gögn sem tengdust íslenska bankahruninu voru birt á Wikileaks. Sagði þá Kristinn Hrafnsson skilið við 20 ára starfsferil sinn sem hefðbundinn blaðamaður í meginstraumsfjölmiðlum og gerðist sjálfstætt starfandi rannsóknarblaðamaður og talsmaður Wikileaks. Lagði hann töluvert á sig við að sannreyna meinta stríðsglæpi bandaríska hersins í Írak og Afganistan og segist til að mynda hafa ferðast til Bagdad og hitt þar tvö börn sem misst höfðu föður sinn í ódæðinu. Þetta er það sem blaðamennska snýst um og sannir blaðamenn reyna alltaf að nálgast upplýsingar út frá nærtækustu heimildum sem til eru. 

Blaðamennska snýst um að komast að kjarna málsins hverju sinni og að uppljóstra um hverskyns mannréttindabrot og misrétti í þágu almennings. Frelsisbarátta Julian Assange snýst því ekki eingöngu um hann sjálfan heldur stendur eða fellur frjáls fréttaumfjöllun og blaðamennska sem slík með máli hans, þar sem það hefur fordæmisgildi. Tjáningarfrelsi er hornsteinn blaðamennskunnar sem á að gera blaðamönnum það kleift að greina réttilega frá gangi mála. Verði Assange dæmdur er komið upp nýtt fordæmi sem ógnar möguleikum blaðamanna til að geta ljóstrað upp um vafasöm mál í þágu mannréttinda og réttlætis. 

Heimildir:

Viðtal Glenn Greenwald við Kristinn Hrafnsson

Málsumsókn til Mannréttindardómstól Evrópu

Forseti Bólivíu tekur afstöðu með Julian Assange

Myndband af skotárásum á almenna borgara í Írak.

Notaðu vinstri og hægri örvatakkana til að fletta greinum.

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

Kit Klarenberg

Aldarfjórðungi eftir 11. september beinast spjótin að Sádi-Arabíu. Kit Klarenberg rýnir í dómsskjöl sem benda til að CIA hafi ráðið í það minsta tvo …

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Billy Bob

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum degi sem líður. Mikilvægt er að skilgreina skýrt og ótvírætt öflin á bak við …

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Tjörvi Schiöth

Mótmælin, óeirðirnar og ófriðurinn í Evrópu eru enn eitt dæmið sem sannar að það sem ESB-sinnar sögðu fyrir þessar kosningar 29. ágúst—allur fagurgalinn, gylliboðin …

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Thomas Fazi

Á laugardaginn höfnuðu Íslendingar tillögu ríkisstjórnarinnar um að hefja að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið: 52,8 prósent kusu gegn tillögunni en 47,2 prósent með henni. …

Úkraína átti aldrei séns

Úkraína átti aldrei séns

Andri Sigurðsson

Þessi gagnrýnislausi stuðningur við stríð Bandaríkjanna og vesturlanda gegn Rússum á allur eftir að koma harkalega í bakið á Illuga Jökulssyni, Jóni Gnarr, Smára …

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Þórarinn Hjartarson

Marco Rubio kom til Íslands í gær (mánudag) og verður fram að hádegi í dag. Hann er á Evrópureisu sem öll gengur fyrst og …

Nýjustu greinar

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Ólöf Benediktsdóttir, Glenn Diesen

Ítalski blaðamaðurinn og rithöfundurinn Thomas Fazi tók sér nýlega fyrir hendur að rannsaka sannleiksgildi fullyrðinga um meintar fjölþáttaógnir Rússa. Hann uppgötvaði að flestar fullyrðingar …

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Andri Sigurðsson

Aðfaranótt 2. nóvember var gerð árás á frystiskápa og kæla matvöruverslana í sjö Evrópulöndum. Að minnsta kosti tveir kælar hér á landi urðu fyrir …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Einar Ólafsson

28. október 2026 voru greidd atkvæði á allsherjarþingi SÞ um tillögu um að binda endi á viðskiptabann Bandaríkjanna á Kúbu. Sambærilegar tillögur hafa verið …

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

Jökull Ari Haraldsson

Þetta voru ráð Arthurs Vandenbergs, formanns utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar, til Harry S. Trumans forseta. Á árunum eftir endalok seinni heimsstyrjaldar var uppgangur kommúnista mikill í …

Arabískar nætur   

Arabískar nætur   

Katjana Edwardsen

Eitt eigum við öll sameiginlegt: við búum í ríkjum – öðru nafni löndum – sem flest hver njóta alþjóðlegrar viðurkenningar (sum að vísu aðeins …

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Tjörvi Schiöth

Mótmælin, óeirðirnar og ófriðurinn í Evrópu eru enn eitt dæmið sem sannar að það sem ESB-sinnar sögðu fyrir þessar kosningar 29. ágúst—allur fagurgalinn, gylliboðin …

Leita

Notaðu örvatakka til að velja niðurstöðu og Enter til að opna. Escape lokar leitinni.

Sláðu inn leitarorð.