Niðurstaða og boðskapur nýliðins leiðtogafundar NATO í Ankara í Tyrklandi var skýr þrátt fyrir ýmis sólóatriði og skammir Donalds Trump: NATO er sameinað, og NATO stendur fumlaust á bak við Bandaríkin í þeim tveimur meginstyrjöldum sem skipta mestu máli, gegn Íran og gegn Rússlandi. Þegar Trump snér heim kallaði hanna NATO-bandamennina „nice group of people“.

Trump lýsti því yfir í tenslum við fundinn að vopnahléi við Iran væri lokið og viljayfirlýsingin (Memorandum of Understanding) væri dauð, Íranir væru „úrþvætti“ og að stríðið héldi því áfram. Framkvæmdastjóri NATO lýsti þá yfir stuðningi bandalagsins við við stríðsrekstur Bandaríkjanna gegn Íran, sagði m.a. að sprengjuárásirnar sama dag væru „completely understandable“. Rutte hafið þá nýlega upplýst að  „between 4000 and 5000 flights taking off from European bases in support of Epic Fury“ [nafnið á hernaði Bandaríkjanna og Ísraels gegn Íran sem hófst sl. febrúar] og hann bætti því við að „Europe again is one big platform of power projection for the United States“. Almennt kjósa Evrópuleiðtogar samt að hafa þennan stuðning ekki svo mjög í hávegum, og eru opinberlega ekki með í stríðinu, einkum af því hvað þeir eru háðir Íran í orkubúskap, og fá skammir fyrir frá Trump. En á fundinum komu engar mótbárur fram gegn yfirlýsingum framkvæmdastjórans.

Athygli og fókus Ankarafundarins var þó einkum á hitt meginstríðið sem geisar, í Úkraínu. Þar var samstaðan augljósari og mun herskárri. Ríkjandi tónn var að stríðið gengi nú betur en áður, af því tekist hefði að  „bring the war to Russia“, einkum með drónahernaði „deep into Russia“. Og á fundinum sagði Marco Rubio utanríkisráðherra: „We will help Ukraine strike deep into Russia so that it ends the war“. Boðskapurinn var sá að þetta myndi á endanum þvinga Rússa til eftirgjafar. Donald Trump tók undir það með því að segja að þetta væri vissulega stigmögnun, en hún gæti bundið enda á stríðið. Og hann heimilaði framleiðslu á bandarískum Patriot gagnflaugum í Úkraínu. Á hliðarfundi með Zelensky talaði hann m.a.s um mögulegt bandarískt flugbannssvæði: „measures to close Ukraine’s airspace“, sem sagt að setja flugbannssvæði á hálf vesturlandamæri Rússlands.

Niðurstaða NATO-fundarins var þá að hann tók eindregið herskáa stefnu í Úkraínustríðinu, og tryggði vopnastrauminn þangað. Stóru fréttirnar voru væntanlega tvær: a) NATO talar opnar en áður um beina þátttöku sína í þessu stríði, óttast ekki gagnaðgerðir Rússlands og ætlar að auka þátttökuna enn meir, og b) að Trumpstjórnin hættir að tala um stríðið sem „stríð Bidens“, en gengst við króanum sem sínu eigin stríði, þrátt fyrir „útvistun“ þess til Evrópu, að hluta. Enda er „útvistunin“ fyrst og fremst liður í „verkaskiptingu“ innan Vestur-blokkarinnar, af því Bandaríkin hafa í fleiri heimshorn að líta sem kunnugt er.

Kappsmál Evrópuleiðtoga er að halda fram eigin mikilvægi fyrir Bandaríkin til að halda þeim inni í stríðinu. Liður í því er hið mikla upplýsingastríð um hvað drónahernaðurinn gangi vel og hvað hann veiki mikið Rússlandsstjórn

Rússar hins vegar líta á NATO í Úkraínu sem tilvistarógn. Þess vegna er ólíklegast af öllu að þeir svari stigmögnuninni með því að gefa eftir stríðsmarkmiðin, eða snauta heim. Þeir munu í staðinn aðeins svara með meiri stigmögnun.

Finnski Alexander Stubb talaði í Ankara í anda Rubios og sagði bjartsýnn: „Russia will stop fighting only if the public turns against the war. That is exactly what we are seeing now.“ Við nægilega hátt sársaukastig muni almenningur snúast gegn stjórnvöldum. En þetta er að misskilja Rússa gróflega (á reyndar við um Írani líka). Pressan á Pútín heima fyrir er öll í þá átt að gefa upp á bátinn samningaleiðina sem sé ófær og beita harkalegri meðulum. Sem mun þá að líkindum brátt beinast að NATO-ríkjum beint, t.d. Finnlandi, og getur fljótlega leitt Evrópu út í kjarnorkustríð.

***   ***

Glenn Diesen er norskur prófessor sem heldur úti vel þekktu hlaðvarpi sínu sem hann nefnir The Greater Eurasia Podcast. Þar hefur hann ótrúlega marga og margvíslega viðmælendur. Oft er hann sjálfur fenginn til viðtals í önnur hlaðvörp. Þann 8. júlí, strax eftir NATO-fundinn, sendi George Galloway út viðtal við Diesen í víðkunnu hlaðvarpi sínu, The Mother of All Talkshows. Hér á eftir fylgir talsvert stytt, útskrifuð, útgáfa af viðtalinu.

Glenn Diesen: Meginmarkmið Bandaríkjanna verða áfram þau sömu, það er að slá út alla keppinauta og endurheimta heimsyfirráð. Markmið Evrópuríkja verður að reyna að tryggja að Bandaríkin haldi áfram að skuldbinda sig gagnvart Evrópu, og að heimsyfirráðin sem Bandaríkin dreymir um verði í raun sameiginleg yfirráð Vesturlanda sem Evrópubúar verði þá hluti af. Það eru ekki aðrir kostir boðnir.

Íran

Ég held að enginn hafi í alvöru trúað því að Bandaríkin myndu fylgja samkomulaginu [Memorandum of Understanding] sem þau undirrituðu við Íran. En í fullri hreinskilni hélt ég samt að Bandaríkjamenn myndu reyna að teyma Írani á asnaeyrum meðan þeir sjálfir endurskipuleggðu sig. Diplomatí er fyrir þá aðeins truflunartaktík til að endurskipuleggja sig og greiða svo nýtt högg. Þetta snýst um að reyna að endurheimta heimsyfirráðin. Og brenna til þess Persaflóann… Friðarsamningarnir sem þeir leggja til við Rússland eru sömuleiðis sams konar bull. Og hvaða samningur sem þeir gera til að leysa efnahagsstríðið við Kína er líka bara bull. Allar þessar diplómatísku tilraunir eru aðeins tilraunir til að endurskipuleggja sig og reyna svo að slá nýtt högg. Það eru engin áform um að samþykkja í raun breytinguna frá einpóla heimsmynd yfir í fjölpóla. Þetta snýst bara um að slá út keppinauta og endurheimta yfirráðin. Það er allt og sumt. Skilaboðin frá Trump hafa verið nokkuð skýr. Hann hélt því fram að viljayfirlýsingin væri úr gildi, og hann kallaði Írani úrþvætti.

Síðan heldur hann áfram og segist ætla að fjarlægja Sýrland af listanum yfir ríki sem styðja hryðjuverk. Nú þegar þeir hafa í raun fengið leiðtoga al-Kaída við stjórnvölinn í landinu. Það er tíminn til að fjarlægja þá af listanum! Hann myndi vilja nota al-Kaída handbendi sín í Sýrlandi til að ráðast á Líbanon. Helst myndi hann líka vilja nota þau gegn Íran. Svo þetta er áætlunin fyrir svæðið. Enginn friður, aðeins endurskipulagning og síðan tilraun til að laga vígvöllinn á hagstæðari hátt fyrir næstu lotu.

Leiðtogafundur NATO

George Galloway: Þetta eru nokkuð góð brú yfir á leiðtogafund NATO í Tyrklandi. Trump sagðist aðeins hafa farið á fundinn af því hann var haldinn í Tyrklandi og vegna þess að hann elskar Erdogan… Jafnvel ég varð fyrir vonbrigðum með þennan leiðtogafund NATO. Vonbrigðum á mörgum sviðum, á sviði útgjalda af því fórnarkostnaðurinn er augljós. Fátækt fátæks fólks og verkalýðs í vestrænum löndum sem þurfa að greiða kostnaðinn með hækkuðum sköttum eða með niðurskurði á lífeyri og bótum – til að borga fyrir eldflaugar og sprengjur gegn hinum eldspúandi dreka, þ..e.a.s. hinum meinta ásetningi Rússa um að ráðast á Evrópu. Og auðvitað þegar ég heyrði Donald Trump segja að hann gæti lokað lofthelginni yfir Úkraínu og lýst yfir flugbannssvæði og framfylgt því eins og Rússland væri eitthvert þriðja heims ríki sem hægt væri að gera slíkt við – þá áttaði ég mig á því að hættan á þriðju heimsstyrjöldinni er enn alvarlegri og raunverulegri en ég hafði hingað til ímyndað mér.

Glenn Diesen: Þessar athugasemdir Trumps um Úkraínu hafa sýnt að þetta er ekki lengur „stríð Bidens“ eins og hann var vanur að afskrifa það. Þetta er Trump að taka fullt eignarhald á þessu stríði. Þú heyrðir Marco Rubio koma með svipaðar athugasemdir um að nú væri þörf á að gera fleiri árásir inn í Rússland, af því það væri leið til friðar. Ég sé þetta sem hindrun á öllum diplómatískum tilraunum, og auðvitað er það tilgangurinn. Svo það er bara meiri hernaðarhyggja og meira stríð. Við heyrum stöðugt þessar tilvísanir í 5. greinina [NATO-sáttmálands] vegna þess að þeir vita hvert þetta stefnir. Þeir halda áfram stigmögnuninni gegn Rússlandi, og Bandaríkin eru líka þátttakendur. Þeir geta klappað eins mikið og þeir vilja fyrir því hvernig Úkraína ræðst á Rússland, en það er með NATO-vopnum. Þeim er stýrt samkvæmt gervihnöttum NATO, skotmörkin valin af leyniþjónustumönnum NATO á vettvangi. Hinu víðtækara stríði er stjórnað af stríðs-áætlunargerðarmönnum NATO, aðallega bandarískum hershöfðingjum í Þýskalandi, og þeir hafa jafnvel verktaka frá NATO til að ýta á takkana. Svo þetta er NATO-stríð gegn Rússlandi sem magnast dag frá degi.

Sérstaklega Evrópubúar eru mjög opinskáir um markmið sín. Þeir vilja sífellt dýpri árásir inn í Rússland. Þeir vilja fjöldaframleiða þessi vopn og vonast til að veikja Rússland vegna þess að þeir segja að „við munum fara í stríð við Rússland bráðlega“. Þeir vita hvert þetta stefnir. Rússland mun svara í sömu mynt, og þá verðum við á Vesturlöndum að þylja hið skyldubundna „án tilefnis“ [unprovoked]. Þá verðum við að ráðast á Rússland í von um að við getum sigrað stærsta kjarnorkuveldi heims og að það muni einhvern veginn ekki bregðast við. Þannig að, nei, þetta er hrein brjálsemi

Og ég held að í fyrra hafi Kremlverjar talað meira um diplómatíu og frið, vegna þess að þeir héldu þá að það væri möguleiki á að vinna með Trump-stjórninni. Sumir þeirra trúðu á „anda Anchorage“. Allt þetta er horfið núna. Og Trump hefur nú gefið mjög skýrt til kynna að þetta sé hans stríð. Það voru engar tilraunir til að binda enda á þetta stríð. Anchorage var aðeins tilraun til að fá Evrópubúa til að stíga fram, og að útvista stórum hluta stríðsins til Evrópubúa, að minnsta kosti að fá þá til að borga meiri peninga og einnig, þegar Úkraínumenn verða uppiskroppa með menn, kannski að senda evrópsk ungmenni á víglínuna. Þetta er þangað sem við stefnum, og ég er sammála, ég held að við séum að nálgast þriðju heimsstyrjöldina.

Þeir gera ráð fyrir að geta haft stjórn á stigmögnuninni þegar hefndaraðgerðir Rússa koma. Ég held að það verði engin stigmögnunarstjórnun, og ég held að þess vegna hafi Rússar breytt kjarnorkukenningunni því þeir vita að þegar beint stríð er alveg yfirvofandi þá verður mjög erfitt að stjórna því og þeir gætu farið mjög hratt upp þann stigmögnunarstiga. Svo það er afar hættulegt það sem gerist núna. En það er engin umræða, það er engin rökræða.

George Galloway: Nei, ekki aðeins er engin rökræða, okkur sem viljum þó ræða málin er í auknum mæli ógnað með alræðislegum, harðstjórnarlegum takmörkunum.

Glenn Diesen: Og það eru miklir misreikningar í gangi hér. Þegar Evrópubúar tala um stríð við Rússland tala þeir um stríðsfangabúðir í Hollandi, eins og markmið Rússa verði það að fara með her inn á evrópsk landsvæði. En það verður engin innrás gerð í Evrópu. Það verða hefndarárásir gegn mikilvægum innviðum. Og ef það stigmagnast gæti það stigmagnast yfir í kjarnorkuvopn. Enginn vill hertaka Berlín. Enginn er að marsera til Parísar. Það er áróðursútgáfan, hugmyndin um að Rússland vilji taka alla Evrópu. Þeir hafa ranggreint þessi átök frá byrjun. Rússland lítur á þetta sem varnarstríð, stríð sem NATO hóf í febrúar 2014 þegar þeir steyptu ríkisstjórninni í Kænugarði og hófu að byggja upp Úkraínu sem staðgengil gegn Rússlandi. Það skiptir í raun ekki máli hvort fólk er sammála eða ósammála sjónarmiði Rússa: Það er svona sem þeir sjá heiminn og það er þannig sem þeir munu bregðast við.

Hervæðing í Evrópu

Í Evrópu tel ég að stríðsæsingin hafi náð þessum nýju hæðum vegna allra efnahagsbrestanna. Við verðum að vera heiðarleg, þetta er gríðarlegur misbrestur um alla Evrópu. Þeir eru ekki lengur samkeppnishæfir. Með sínum veiku hagkerfum er allt ESB-verkefnið sem landfræðilegt efnahagsverkefni að deyja og þeir eru að skipta því út fyrir geopólitíska Evrópu, sem er hervædd sýn á Evrópu þar sem baráttan gegn Rússlandi á einhvern veginn að vera hin sameinandi hugmynd. Þetta er því endurleikur á kalda stríðinu. Og þeir telja að einungis sé hægt að endurvekja veik hagkerfi ef Evrópubúar tileinka sér hervæðingu, bæði upp á efnahagslega þróun og tæknilega. Þeir þurfa ekki lengur að framleiða bíla í Þýskalandi. Þeir geta framleitt skriðdreka í staðinn og flugskeyti, sprengjur og dróna.

Og stríðið við Rússland virkar nú líka sem leið fyrir Evrópuleiðtogana til að halda völdum. Þeir geta einfaldlega kveðið niður alla andstöðu með því að kalla hana Kremlarleppa eða málpípur Æjatollanna eða pandaknúsara. Þannig er þetta stríð séð sem lausn á mörgum vandamálum Evrópu. En í raun og veru gerir það málin bara miklu, miklu verri því Evrópubúar eru ekki að smíða þessi vopn sjálfir, svo að þetta er ekki gott efnahagslíkan.

Niðurlæging

Evrópumenn eru að stofna til æ djúptækari átaka við Rússland, sem gerir þá sífellt háðari Bandaríkjunum, sem aftur gerir Bandaríkjunum kleift að misnota Evrópubúa ennþá meira. Hvað sem Evrópumenn halda þá erum við ekki á leið aftur til kalda stríðsins og jafnvel ekki tímabilsins eftir kalda stríðið. Bandaríkjamenn hafa nú aðrar áherslur og misnotkunin á Evrópubúum er nokkuð augljós. Og því dýpra sem þeir lúta Bandaríkjunum, þeim mun meira geta Bandaríkin notfært sér þá. Það sést líka á þessum NATO-fundi. Ég meina, það eru engar þær móðganir til sem Trump getur ekki kastað fram án þess að Evrópubúar faðmi hann bara að sér á móti.

George Galloway: Fyrirlitning mín á frjálslyndum og jafnaðarmönnum er botnlaus og vel þekkt. Ég verð þó að segja að frammistaða Mark Rutte, hollensks jafnaðarmanns og fyrrverandi forsætisráðherra Hollands, sitjandi eins og kjölturakka, handtöskuhund, við fætur Trumps í dag á meðan Trump móðgaði hvert Evrópulandið á fætur öðru, í dag var það Spánn, en áður var það Ítalía, í upphafi var það Danmörk, að þessi frammistaða sló öllu við… Það virðast engin takmörk vera fyrir þeirri niðurlægingu sem Trump dembir á evrópska jafnaðarmenn eða kristilega demókrata og engin takmörk fyrir auðmýkt þeirra í að taka við henni, og Rutte hefur gert sig að athlægi, af því hann er gaurinn sem er alltaf inni í herberginu þegar „pabbi“ drullar yfir einhvern af evrópskum NATO-meðlimunum sínum opinberlega.

Glenn Diesen: Að einhverju leyti skil ég hvers vegna Bandaríkjamenn vilja fara eða hvers vegna þeir vilja færa Evrópu aftar í forgangsröðina. Evrópa er ekki aflaukandi. Evrópubúar eru veikir. Hagkerfi þeirra eru hnignandi, leiðtogar þeirra bara gangandi, talandi niðurlæging, tilbúnir að taka við hvaða móðgun sem er. Fyrir Evrópubúa held ég að eina markmiðið núna sé að kyngja hvaða niðurlægingu sem er og standa af sér Trump, af því þeir vona að einhver annar komi til sögunnar eftir að hann er farinn. Nýr Biden kannski, einhver sem langar í stríð við Rússland og vill að bandarískir hermenn verði áfram í Evrópu.

Úr einpólun í fjölpólun

Raunveruleikinn er sá að heimurinn er að breytast. Það er að segja, heimurinn er nú fjölpóla. Bandaríkin geta ekki verið alls staðar og verða að forgangsraða og ég held að við sjáum þetta mjög skýrt í síðustu stríðum. Fyrst sendu Bandaríkjamenn öll vopn sín til Úkraínu, svo vilja þeir fara að berjast við Írani, þeir hafa ekki lengur nóg af vopnum til að berjast við þá svo þeir verða að byrja að afla vopna, veita vopnastraumnum frá Evrópu og Úkraínu, og síðan frá Suður-Kóreu og öðrum Austur-Asíulöndum til Miðausturlanda. Og jafnvel í Miðausturlöndum verða þeir að taka vopn frá Persaflóaríkjunum svo þeir geti gefið þau uppáhaldslandinu sínu, Ísrael, og þetta er það sem gerist ef þú þykist búa yfir einpóla valdi þegar heimurinn er í raun fjölpóla.

Og raunveruleikinn er sá að vesturhvel jarðar, bakgarður Bandaríkjanna, fær forganginn og Austur-Asía þar sem Kína er, aðalkeppinautur þeirra. Evrópa er einfaldlega ekki svo mikilvæg lengur. Og aðferð Evrópubúa til að reyna að vinna aftur ást Bandaríkjanna er með því að herða sig upp: „Við munum vígbúast, verðum gráir fyrir járnum. Við gerum allt sem þú vilt.“ Þeir hunsa eigin efnahagslegu hagsmuni, eigin öryggishagsmuni, eigin pólitískan stöðugleika, og þeir gera sig veikari og minna mikilvæga. Ef þeir vildu öðlast virðingu frá Bandaríkjunum, ættu þeir að byrja að fylgja eftir eigin þjóðarhagsmunum… Ég meina, hugmyndin um að við skulum skipta velferðarríkinu út fyrir stríðsrekstrarríki er í raun nýja áætlunin fyrir Evrópu í hnotskurn. Það er alveg skelfilegt. Ég er bara svo undrandi yfir því að ekki sé meiri andstaða við núverandi stefnu.

Við erum í tómarúmi milli tveggja skipulaga. Það er í þessu tómarúmi sem óreiðan verður til. Og það er að verða mjög, mjög hættulegt. Ef það er ein valdamiðja í heiminum, þ.e.a.s. einpóla heimur, hvað er þá öryggi? Jú, öryggi þýðir þá að Bandaríkin og bandamenn þeirra verða svo einráða að það skiptir ekki máli hvort þeir fjarlægjast eða ógna öðrum stórveldum því öryggi fæst með yfirburðunum. Svo þú þarft ekki að hugsa um öryggissamkeppni – diplómatí er aðeins til að þvinga andstæðinginn til að gera einhliða tilslakanir. Vandinn er að nú eru þeir að fylgja þessum sömu reglum í fjölpóla heimi. En þar verður þú að heyja öryggissamkeppnina með öðrum stórveldum. Þú eykur aðeins öryggi þitt að því marki sem það byrjar að grafa undan öryggi annarra stórvelda því þá munu þau byrja að slá til baka. Slagorð NATO er „friður gegnum styrk“, og það slagorð tilheyrir heimsyfirráðastefnu. Það þýðir: við munum hafa „frið í krafti yfirburða“. Við þurfum ekki að hafa áhyggjur af öðrum stórveldum. En heimurinn er fjölpóla núna engu að síður.

Þeir lifa enn í heimsyfirráða-tímabilinu í hugum sínum. Og það er líka tilgangur NATO. Ef þið munið umræðuna á tíunda áratugnum: hver ætti að vera tilgangur NATO? Það var aðalumræðan. Hvernig endurnýjum við tilganginn? Jæja, niðurstaðan varð: „út fyrir svæðið eða út úr bransanum“. Það var það sem þeir sögðu. Sem þýðir útþenslustefna og hernaðaríhlutanir. Það átti að auðvelda sameiginleg yfirráð vestursins. En því tímabili er lokið. Og hver er tilgangur NATO núna? Hann er að endurheimta heimsyfirráð! Það þýðir að slá út keppinautana, stríð við Rússland, stríð við Íran, stríð við Kína. Það er framtíðin. Og Evrópuríkin sitja enn og trúa því að þau hafi sæti við borðið. Þau að gera sig að framlínuríkjum í því stríði. Við erum nýju Úkraínumennirnir! Og Bandaríkin munu vera mjög ánægðir með að nota Evrópu sem sín handbendi við að veikja lykilkeppinaut.