Hér fylgir fyrirlestur Glenns Diesen á myndbandi frá 24. febrúar þar sem hann ræðir hvað kom í veg fyrir friðarsamninga milli Rússa og Úkraínu við upphaf innrásarinnar. Lestur Diesens er fullur af tilvitnunum í vestræna ráðamenn í upphafi Úkraínuinnrásar, en heimildirnar fylgja eðlilega ekki í slíkum myndbandslestri. Þess má geta að höfundur hefur fjallað afar ítarlega um Istanbulviðræðurnar, með fullum heimildatilvísunum, í bók sinni The Ukraine War & the Eurasian World Order.  Ritstjórn

Fyrir réttum fjórum árum, þann 24. febrúar 2022, réðust Rússar inn í Úkraínu. Eftir að Minsk-samkomulagið hafði verið hindrað í sjö ár ákváðu Rússar að ráðast inn og knýja fram hlutleysi Úkraínu með valdi. En í þessu myndbandi hér mun ég fyrst og fremst leggja fram sönnunargögn fyrir því hvernig aðallega Bandaríkin og Bretland spilltu síðari samningaviðræðum í Istanbúl í apríl 2022, í þeim tilgangi að framkalla langt stríð, þar sem þau gætu notað Úkraínumenn til að berjast við, og með því veikja, hinn hernaðarlega keppinaut, Rússland.

Ég veit vel að þetta flokkast undir „umdeilt sjónarmið“, en við ættum líka að spyrja hvers vegna það telst umdeilt. Það er að segja, Bandaríkin fylgja yfirráðastefnu þar sem öryggi þeirra byggist á hugmyndinni um ævarandi yfirráð Bandaríkjanna. Stækkun NATO er að miklu leyti tæki í þágu þessa markmiðs. Og til að viðhalda drottinvaldi sínu reyna Bandaríkin að veikja valdapóla/keppinauta, og Rússland er einn þeirra.

Hvers vegna er þá svo erfitt, og umdeilt, að halda því fram að stefna Bandaríkjanna sé að varðveita forræði sitt á heimsvísu, en ekki að vera einhver Amnesty International með kjarnorkuvopn sem leitast einungis við að verja lýðræði og frelsi þjóða? Nú gæti ég haft rangt fyrir mér um að NATO reyni að berjast til síðasta Úkraínumanns, en við skulum alla vega skoða sönnunargögnin um hvernig Istanbúl-samkomulagið var eyðilagt, nokkuð sem er ekki leyft að gera í fjölmiðlum þar sem það mundi trufla stríðsfrásögnina. Þessum sönnunargögnum er nefnilega ekki hægt að hnekkja, samt eru þau ekki höfð með í umræðunni.

Og bara til að vera alveg skýr um tilgang þessa myndbands: Það er ekki yfirlýsing um stuðning við innrásina, tilraun til að réttlæta hana eða jafnvel gefa í skyn að Úkraína hafi ekki rétt til að verja sig. Tilgangur myndbandsins er einfaldlega að styðja þá röksemd að yfirgnæfandi sönnunargögn bendi til þess að Bandaríkin og Bretland hafi skemmt fyrir samningaviðræðunum í Istanbúl, til þess að geta notað Úkraínumenn til að berjast sem staðgenglar, berjast við Rússland. Þetta er mikilvægt ef við eigum að skilja hvers vegna við sitjum uppi með stríð, hvers vegna því er enn ekki lokið eftir fjögur ár, og hvað þarf til að binda enda á það.

Aðdragandi viðræðnanna í Istanbúl

Jæja, hver var aðdragandi viðræðnanna í Istanbúl? Byrjum á byrjuninni. Þ.e.a.s. daginn eftir að Rússar réðust inn í Úkraínu, þann 25. febrúar 2022, hafði Selenskíj forseti þegar staðfest, og þetta er tilvitnun: „í dag heyrðum við frá Moskvu að þeir vilji enn ræða málin. Þeir vilja ræða um hlutlausa stöðu Úkraínu. Við erum ekki hrædd við að tala um hlutlausa stöðu.“

Næsta dag, þ.e.a.s. annan daginn eftir innrásina, 26. febrúar 2022, ítrekaði Selenskíj aftur vilja sinn til að semja um hlutleysi Úkraínu. Og hann sagði: „ef viðræður eru mögulegar, þá ættu þær að fara fram. Ef þeir í Moskvu segja að þeir vilji halda viðræður, þar á meðal um hlutlausa stöðu, erum við ekki hrædd við það. Við getum talað um það líka.“

Daginn eftir, 27. febrúar, það er þriðja daginn eftir innrásina, tilkynntu Moskva og Kænugarður að þau myndu halda friðarviðræður. Og það án nokkurra forskilyrða. Svo þetta leit út fyrir að geta orðið mjög stutt stríð.

Hér kemur athugasemd mín: Ef kenning mín er rétt, að markmiðið sé að nota Úkraínu sem staðgengil, þá vilt þú ekki binda enda á stríð og endurheimta hlutleysi Úkraínu, eftir að hafa eytt árum í að byggja upp stóran staðgengilsher til að veikja hernaðarlegan keppinaut. Við skulum því skoða hvað gerðist á sömu dögum hjá NATO.

Vestrinu líst illa á friðarviðræður

Þann 25. febrúar 2022 – fyrsta daginn eftir innrás Rússa og eftir að Selenskíj hafði samþykkt að ræða hlutleysi – tilkynnti talsmaður Bandaríkjastjórnar, Ned Price, að Washington hafnaði friðarviðræðum án forskilyrða og hélt því ákveðið fram að Bandaríkin gætu aðeins samþykkt samningaviðræður eftir að Rússar hefðu dregið sig til baka frá Úkraínu. Með orðum Ned Price: … „Nú sjáum við Moskvu leggja til samningaviðræður framan við byssuhlaup.“ Og hann heldur áfram: „Ef Pútín forseti meinar alvöru með samningaviðræðum, veit hann hvað hann getur gert. Hann ætti strax að stöðva sprengjuherferðina gegn almennum borgurum, skipa herliði sínu að hörfa frá Úkraínu og gefa heiminum mjög skýrt og ótvírætt til kynna að Moskva sé reiðubúin til að draga úr spennu.“

Við heyrðum 26. febrúar – þ.e.a.s. annan daginn eftir innrásina – frá Bretlandi að ráðherra hermála, James Heappey, skrifaði í Daily Telegraph um Pútín:

Ósigur hans verður að vera algjör. Fullveldi Úkraínu verður að endurheimta og rússneska þjóðin þarf að fá að sjá hve lítið honum er annt um hana. Með því að sýna þeim það, verða dagar Pútíns sem forseta örugglega taldir, sömuleiðis dagar valdaráns-elítunnar sem umkringir hann. Hann mun missa völdin og hann fær ekki að velja eftirmann sinn.

Þannig að við sáum strax á öðrum degi, að markmið stríðsins var orðið valdaskipti í Moskvu.

Síðan 27. febrúar – það er þriðja dag innrásarinnar – sama dag og Rússland og Úkraína tilkynntu að þau ætluðu að eiga friðarviðræður, samþykkti ESB 450 milljónir evra í hernaðaraðstoð, sem hlaut einnig að draga úr hvatanum til að semja við Moskvu.

Daginn þar á eftir, 28. febrúar, sagði talsmaður Boris Johnson forsætisráðherra Bretlands: „Aðgerðirnar sem við erum að innleiða, sem stór hluti heimsins er að innleiða, eru til að steypa Pútín-stjórninni.“ Bara til að undirstrika þau rök að þetta hafi snúist um valdaskipti.

Síðan, í mars 2022, þegar viðræður áttu að hefjast milli Úkraínumanna og Rússa, var talsmaður Bandaríkjastjórnar, Ned Price, spurður hvort Bandaríkin myndu styðja samningslausn sem Zelensky var að leggja fram, og Price svaraði: „Þetta er stríð sem á margan hátt er stærra en Rússland, það er stærra en Úkraína. Það eru grundvallarprinsipp í húfi sem verður að halda.“ Og hann hélt áfram og gaf í skyn að þetta snerist meira um heimsskipan og þær reglur sem Ameríka yrði að halda í heiðri en um Úkraínu eina.

Þannig að aftur var það ekki aðalmarkmiðið að binda enda á stríðið í Úkraínu við samningaborðið. Varnarmálaráðherra Bandaríkjanna, Lloyd Austin, lýsti einnig sem markmiði Bandaríkjanna í Úkraínustríðinu að veikja hernaðarlegan keppinaut: „Við viljum sjá Rússland veikjast að því marki að það geti ekki gert það sem það gerði með innrásinni í Úkraínu. Þannig að þeir, þ.e.a.s. Rússar, hafa þegar tapað mikilli hernaðargetu og … satt að segja mörgum hermönnum sínum, og við viljum sjá að þeir hafi ekki getu til að endurnýja þá getu mjög fljótt.“

Við fengum ennþá beinskeyttari umsögn frá Leon Panetta, fyrrverandi forstjóra CIA, sem hélt því fram, einnig í mars 2022,

við eigum í átökum hér. Þetta er staðgengilsstríð við Rússland, hvort sem við segjum það eða ekki. Leiðin til að ná áhrifum er, hreinskilnislega, að fara inn og drepa Rússa.

Valdaskipti í Kreml!

Samt var frásögnin í fjölmiðlum áfram alltaf sú að þetta snerist allt um lýðræði og fullveldi Úkraínu. Hins vegar bárust fleiri sannanir 22. mars 2022, þegar Neil Ferguson greindi frá því á Bloomberg, reyndar vitnaði hann í heimildir frá bandarískum og breskum stjórnvöldum, og hann komst að þeirri niðurstöðu að vænsti kostur nú væri að „átökin verði framlengd og þar með blóðmjólki Pútín, þar sem eina lokaniðurstaðan núna er endalok Pútín- stjórnarinnar.“

Þannig að við sjáum aftur og aftur, frá nokkrum vestrænum löndum, sérstaklega Bandaríkjunum og Bretlandi, að þetta er tækifæri til að sækjast eftir valdaskiptum í Moskvu. Svo hvers vegna þá að flýta sér að binda enda á stríðið?

En til að negla þetta almennilega niður, höfum við engan annan en Zelensky forseta þann 27. mars 2022, í viðtali við The Economist. Í þessu viðtali segir hann, og þetta er bein tilvitnun (á 9:39 mínútu):

Ég held að allir hafi mismunandi hagsmuni. Þeir eru til á Vesturlöndum sem er sama um langt stríð því það myndi þýða að þreyta Rússland, jafnvel þótt það þýði fall Úkraínu og kosti úkraínsk mannslíf. Ég held að allir hafi mismunandi hagsmuni. Þess vegna eru allir þessir sem vilja að þetta stríð haldi áfram. Vegna þess að það verður lausn gagnvart Rússlandi, á kostnað Úkraínu, á kostnað mannslífa. Þetta er nákvæmlega það besta fyrir mörg lönd.

Engu að síður hittust Rússar og Úkraínumenn í Istanbúl til að semja um að binda enda á stríðið. Mikill árangur náðist og þeir voru m.a.s. nálægt samkomulagi. Því var síðan spillt af Bandaríkjunum og Bretlandi, að miklu leyti af Boris Johnson þegar hann kom til Kiev og sagði Úkraínumönnum nákvæmlega hvað Bandaríkin og Bretland myndu ekki gera, en það var að styðja neinn snemmbúinn friðarsamning. Samkvæmt úkraínskum fjölmiðlum fór Boris Johnson til Kiev og flutti eftirfarandi tvö skilaboð, og þetta er úr Ukrainian Pravda: „Það fyrra er að Pútín er stríðsglæpamaður, það á að þrýsta á hann, ekki semja við hann. Það seinna er að jafnvel þótt Úkraína sé tilbúin að undirrita einhvern samning um tryggingar við Pútín, þá eru þeir (það er að segja Bretland og Bandaríkin) það ekki.“

Sumir hafa efast um hvort þetta hafi raunverulega gerst – að hve miklu leyti Boris Johnson vildi í raun halda stríðinu gangandi. Jæja, við gætum skoðað önnur ummæli Boris Johnsons. Til dæmis litlu síðar, í júní 2022, kom hann með hann yfirlýsingu í ræðu. Hann sagði: „Nú er ekki rétti tíminn til að sættast og hvetja Úkraínumenn til að sætta sig við slæman frið.“ Í staðinn talaði Boris Johnson fyrir því sem hann kallaði „hernaðarlegt þolgæði“, sem er skrautyrði fyrir langvinnt stríð. Á svipaðan hátt, í desember 2022, birti Boris Johnson grein í Wall Street Journal þar sem hann mælti gegn öllum samningaviðræðum. Hann sagði: „Stríðinu í Úkraínu getur aðeins lokið með ósigri Vladimírs Pútíns.“

Síðar sagði formaður stjórnmálaflokks Zelenskys og yfirmaður sendinefndar Úkraínu í Istanbúl, Davyd Arakhamia, í viðtali að samningaviðræðurnar snerust fyrst og fremst um að endurheimta hlutleysi Úkraínu. Og svo sagði hann, og þetta er bein tilvitnun: „Boris Johnson kom til Kænugarðs og sagði að við myndum alls ekki skrifa undir neitt með þeim [Rússum]. Og förum bara í stríð.“

Þannig var framlag Boris Johnsons. Samt fóru viðræðurnar fram árið 2022. Við höfðum Tyrkland sem sáttasemjara í Istanbúl, en einnig fyrrverandi forsætisráðherra Ísraels, Naftali Bennett, sem gegndi stuðningshlutverki. Svo skulum við skoða hvernig þeir mátu samningaviðræðurnar. Jæja, forsætisráðherra Ísraels, Naftali Bennett, hélt því fram að Rússland vildi binda enda á stækkun NATO og væri tilbúið að gera „gríðarlegar tilslakanir til að ná því“. Hann hélt því einnig fram að Zelenskyj hefði samþykkt skilmála hlutleysis. Svo með orðum Bennetts: „báðir aðilar vildu mjög gjarnan vopnahlé“. Hins vegar, heldur hann áfram og útskýrir að Vesturlönd hafi hindrað friðarsamninginn, vegna þess að það var „ákvörðun Vesturlanda að halda áfram að ráðast á Pútín“. Þannig að þetta var almenna hugmyndin. Þeir höfðu þjálfað hundruð þúsunda Úkraínumanna, þeir vopnuðu þá og nú var tækifæri til að nota þessa Úkraínumenn til að blæða Rússland, sem var hernaðarlegur keppinautur. Hvers vegna ættu Bandaríkin og Bretland þá samþykkja friðarsamning þar sem Úkraína yrði lýst hlutlaus? Aftur, þetta er varla samsæri, það hangir ekki saman röklega.

Við getum líka skoðað tyrkneska sjónarhornið. Hvað sögðu tyrknesku samningamennirnir að hefði gerst þarna í Istanbúl? Jú, tyrkneski utanríkisráðherrann sagði: „Eftir viðræðurnar í Istanbúl bjuggumst við ekki við að stríðið myndi taka svona langan tíma. En eftir fund utanríkisráðherra NATO fékk ég þá tilfinningu að það væru einhverjir innan aðildarríkja NATO sem vildu að stríðið héldi áfram. Látið stríðið halda áfram og Rússland veikist. Þeim er nokk sama um ástandið í Úkraínu.“

Þetta voru orð tyrkneska utanríkisráðherrans. Samt getum við líka hlustað á varaformann stjórnmálaflokks Erdogans, sem staðfesti síðan að Zelensky hafi verið tilbúinn að undirrita friðarsamninginn áður en Bandaríkin og Bretland gripu inn í. Með hans orðum, tilvitnun: „…þetta stríð er ekki milli Rússlands og Úkraínu. Það er stríð milli Rússlands og Vesturlanda. Með því að styðja Úkraínu eru Bandaríkin og nokkur lönd í Evrópu að hefja ferli sem framlengir stríðið. Það sem við viljum er að binda enda á þetta stríð. Einhver er að reyna að koma í veg fyrir að stríðinu ljúki. Bandaríkin telja það sinn hag að stríðið dragist á langinn.“

Við getum líka litið til úkraínsku hliðarinnar, til Úkraínska sendiherrans Char, sem tók þátt í samningaviðræðunum, (á 15:20 mínútu) hann sagði síðar: „við vorum mjög nálægt því að ljúka stríði okkar með friðsamlegri lausn“. Hann heldur áfram og segir að „Pútín hafi reynt að gera allt sem hægt var til að gera samning við Úkraínu“. Og hann heldur svo áfram og segir að þeir hafi komið saman og fundið „mjög raunverulega málamiðlun“.  

Við heyrðum líka svipuð ummæli frá annarri átt, svo sem frá Harald Kujat, hershöfðingja á eftirlaunum. Hann er fyrrverandi yfirmaður þýska hersins og var einnig fyrrverandi formaður hermálanefndar NATO, sem er æðsta herforingjastaða innan NATO. Hann staðfesti ekki aðeins að NATO hefði hjálpað til við að egna til þessa stríðs, heldur að Boris Johnson hefði spillt friðarviðræðunum til þess að heyja staðgengilsstríð við Rússland, það er að segja, veikja Rússland með því að nota Úkraínumenn.

Snjöll stjórnlist – hápunktur fagmennsku

Nú, einn af öðrum, komu bandarískir leiðtogar einnig fram og lofuðu hina snjöllu stjórnlist að nota Úkraínumenn til að veikja Rússland, nokkið sem myndi síðan gera Bandaríkjunum kleift að einbeita sér að því að takast á við Kína. Við sáum bandaríska hershöfðingjann Keith Kellogg halda því fram í mars 2023 að: „ef þú getur sigrað hernaðarlegan andstæðing án þess að nota neina bandaríska hermenn, þá ertu á hápunkti fagmennskunnar.“ Svo var það Mitt Romney [þingmaður Repúblikana], sem hélt því fram að vopn send til Úkraínu væru „bestu útgjöld til landvarna sem ég held að við höfum nokkurn tíma reitt fram“. Og hvers vegna sagði hann þetta? Jú, vegna þess að þeir [BNA] eyddu tiltölulega lítilli upphæð og misstu engin mannslíf í Úkraínu.

Við heyrðum svipuð ummæli frá Mitch McConnell [þingmanni Repúblikana]. Hann hélt því hins vegar fram að Bandaríkin ættu ekki að láta hugsjónagrillur hrífa sig með, þar sem hann hélt því fram að „grundvallarástæðurnar fyrir því að halda áfram að hjálpa Úkraínu að veikja og sigra rússnesku innrásarherina eru kaldir, harðir, hagnýtir bandarískir hagsmunir.“

Við vitum öll að barátta Úkraínu fyrir því að endurheimta landsvæði sitt er hvorki upphafið né endirinn á víðtækari hernaðarlegri samkeppni Vesturlanda við Rússland Pútíns. Í sama anda heyrðum við öldungadeildarþingmanninn Richard Blumenthal halda því fram að „við fáum mikið fyrir peninginn með fjárfestingu okkar í Úkraínu því fyrir minna en 3% af hernaðarfjárlögum þjóðarinnar höfum við gert Úkraínu kleift að rýra herstyrk Rússlands um helming.“

Að lokum höfum við líka Lindsey Graham, sem kom fram og rökstuddi mál sitt svo:  „mér líkar sú leið sem við erum á hér. Svo lengi sem við hjálpum Úkraínu með þau vopn sem þeir þurfa og efnahagslegan stuðning, munu þeir berjast til síðasta manns.“

Árið 2024 varð ljóst að NATO gat ekki þreytt Rússland með því einu að nota Úkraínumenn, og að Rússland væri raunar að sigra. Á þeim tímapunkti sagði Boris Johnson eftirfarandi: „ef Úkraína fellur, verður það stórslys fyrir Vesturlönd. Það verður endirinn á vestrænu drottinvaldi [hegemoníu].“

Hvað um það, við höfum séð að í hverju stríði hafa Evrópubúar haldið því fram að diplómatí sé mikilvægasta verkfærið til að binda enda á átök, og mikilvægasta leibeining í þeim átökum sem Evrópubúar heyja ekki. Hins vegar sniðgekk Evrópa allt diplómatí í fjögur ár í þetta sinn, og í staðinn lýsti framkvæmdastjóri NATO því yfir að vopn væru leiðin til friðar.

Hvernig getum við þá útskýrt þessa viðhorfsbreytingu þegar augljóst var að Rússar vildu samninga? Hverju má búast við ef maður hrindir af stað stríði, sem andstæðingurinn, í þessu tilfelli Rússland, telur vera tilvistarógn, sem þýðir að Rússar munu ekki, og geta ekki, bakkað.

Þá stöðvar þú allt diplómatí til að finna friðsamlegan endi. Og þú heldur því fram að eina leiðin til að binda enda á stríðið sé að senda vopn og að fleiri Úkraínumenn séu sendir á víglínuna. Þetta er ekki uppskrift að friði, þetta er uppskrift að staðgengilsstríði, þar sem við berjumst með því að nota Úkraínumenn.

Ef við viðurkennum skemmdarverkin á samningaviðræðunum í Istanbúl er mikilvægt að finna friðarleið, af því ríkisstjórnir okkar og málpípur þeirra í fjölmiðlum byrja jafnan á sömu grunnforsendu. Þær halda því alltaf fram að við verðum að standa með Úkraínu. Við verðum að styðja Úkraínu. Og því er ég fullkomlega sammála, við ættum að styðja Úkraínu.

En að styðja Úkraínu er að benda á hvernig ná skuli besta mögulega samningnum fyrir Úkraínu. Fyrir fjórum árum hefði það verið í Istanbúl. Auðvitað, sjö árum þar áður, hefðum við reyndar getað framfylgt Minsk-samkomulaginu í stað þess að spilla því. En hvað gerum við í dag?

Fjórum árum eftir innrásina felst það enn í að ná besta mögulega samningnum. Að standa með Úkraínu ætti ekki að fela í sér að elta uppi Úkraínumenn, draga þá út af heimilum sínum og senda þá á víglínuna til að berjast til síðasta manns, í von um að veikja Rússland sem hernaðarlegan keppinaut NATO.

Hvern einasta dag sem þetta stríð heldur áfram missa Úkraínumenn fleiri menn, meiri innviði og meira landsvæði. Ætlum við þá enn að láta eins og markmiðið með þessu stríði hafi verið að hjálpa Úkraínu, þegar yfirgnæfandi sönnunargögn sýna að markmiðið var að nota Úkraínumenn – til að veikja Rússland?

Glenn Diesen er norskur stjórnmálafræðingur og prófessor með meginfókus á rússnesk málefni, Evrasíu og hagræna landafræði. Glenn Diesen er einnig afkastamikill þáttagerðarmaður á eigin hlaðvarpi https://glenndiesen.substack.com/   Ofanskráð er sótt á substack-blogg hans 24. febrúar.