Masoud Pezeshkian, forseti Írans, birti opið bréf til bandarísku þjóðarinnar á miðlinum X þann 1. apríl. Ósjálfrátt ber maður alvörutón þess og heimssýn saman við t.d. nýjustu orðsendingar Donalds Trump og Pete Hegseth hernaðarráðherra um að „sprengja Írani aftur á steinöld, þar sem þeir eiga heima“ og annað i þeim stíl. Líklega má í því sambandi  tala um „árekstur siðmenninga“.  

Ritstjórn

****

Í nafni Guðs, hins náðuga og hins miskunnsama

Til íbúa Bandaríkja Norður-Ameríku og allra þeirra sem, í flóði af rangfærslum og tilbúnum frásögnum, halda áfram að leita sannleikans og þrá betra líf:

Íran – með því nafni, með þeim einkennum og þessari sjálfsmynd – er ein elsta samfellda siðmenning mannkynssögunnar. Þrátt fyrir sögulega og landfræðilega yfirburði sína á ýmsum tímum hefur Íran aldrei í nútímasögu sinni kosið leið árásarstefnu, útþenslu, nýlendu- eða eða yfirráðastefnu.

Jafnvel eftir að hafa þolað hernám, innrásir og viðvarandi þrýsting frá heimsveldum – og þrátt fyrir að hafa hernaðarlega yfirburða yfir mörg nágrannaríki sín – hefur Íran aldrei hafið stríð. Samt sem áður hefur landið af festu og hrakið tilbaka þá sem á það hafa ráðist.

Íranska þjóðin ber engan fjandskap í garð annarra þjóða, þar á meðal íbúa Bandaríkjanna, Evrópu eða nágrannalanda. Jafnvel andspænis ítrekuðum erlendum afskiptum og þrýstingi í gegnum stolta sögu sína hafa Íranar ávallt gert skýran greinarmun á stjórnvöldum og þjóðunum sem þau stjórna. Þetta er djúpstæð meginregla í íranskri menningu og sameiginlegri vitund – ekki tímabundin pólitísk afstaða.

Af þessum sökum er það hvorki í samræmi við sögulegan veruleika né staðreyndir samtímans að lýsa Íran sem ógn. Slík ímynd er afurð pólitískra og efnahagslegra duttlunga valdhafa – þörfinni á að skapa óvin til að réttlæta þrýsting, viðhalda hernaðaryfirráðum, styðja við vopnaiðnaðinn og stjórna hernaðarlega mikilvægum mörkuðum. Í slíku umhverfi er ógnin fundin upp ef hún er ekki fyrir hendi.

Innan þessa sama ramma hafa Bandaríkin dregið saman stærstan hluta herafla síns, herstöðvar og hernaðargetu í kringum Íran – land sem, að minnsta kosti frá stofnun Bandaríkjanna, hefur aldrei hafið stríð.

Nýlegar árásir Bandaríkjamanna, sem gerðar voru frá einmitt þessum herstöðvum, hafa sýnt hversu ógnvænleg slík hernaðarviðvera er í raun. Eðlilega myndi ekkert land sem stendur frammi fyrir slíkum aðstæðum láta hjá líða að styrkja varnargetu sína. Það sem Íran hefur gert – og heldur áfram að gera – eru yfirvegaðar aðgerðir sem byggja á lögmætri sjálfsvörn, en eru á engan hátt upphaf stríðs eða árásar.

Samskipti Írans og Bandaríkjanna voru upphaflega ekki fjandsamleg og fyrstu samskipti írönsku og bandarísku þjóðarinnar einkenndust ekki af fjandskap eða spennu. Tímamótin urðu hins vegar með valdaráninu árið 1953 – ólöglegum afskiptum Bandaríkjamanna sem miðuðu að því að koma í veg fyrir þjóðnýtingu Írans á  eigin auðlindum. Það valdarán truflaði lýðræðisferlið í Íran, endurreisti einræði og sáði djúpstæðu vantrausti meðal Írana gagnvart stefnu Bandaríkjanna.

Þetta vantraust dýpkaði enn frekar með stuðningi Bandaríkjanna við stjórn keisarans, síðan stuðningi þeirra við Saddam Hussein í áþjánarstríðinu á níunda áratugnum, þá upptöku lengstu og víðtækustu viðskiptaþvingana í nútímasögu og að lokum, tilefnislausri hernaðarárás – tvisvar sinnum, í miðjum samningaviðræðum – gegn Íran.

Samt hefur allur þessi þrýstingur ekki náð að veikja Íran. Þvert á móti hefur landið styrkst á mörgum sviðum: læsi hefur þrefaldast – úr um 30 prósentum fyrir íslömsku byltinguna í yfir 90 prósent í dag; háskólamenntun hefur aukist verulega; umtalsverðar framfarir hafa orðið í nútímatækni; heilbrigðisþjónusta hefur batnað; og innviðir hafa þróast með hraða og umfangi sem á enga samsvörun í fortíðinni. Þetta eru mælanlegar, sýnilegar staðreyndir sem standa óháð skálduðum frásögnum.

Á sama tíma: það má ekki vanmeta eyðileggjandi og ómannúðleg áhrif viðskiptaþvingana, stríðs og árása á líf hinnar þrautseigu írönsku þjóðar. Áframhaldandi hernaðarárásir og nýlegar sprengjuárásir hafa djúpstæð áhrif á líf fólksins, viðhorf þess og sjónarmið. Það endurspeglar grundvallar mannlegan sannleik: þegar stríð veldur óbætanlegum skaða á lífi, heimilum, borgum og framtíð, mun fólk ekki standa á sama um þá sem bera ábyrgðina.

Þetta vekur upp grundvallarspurningu: Nákvæmlega hvaða hagsmunum bandarísku þjóðarinnar er í raun þjónað með þessu stríði? Var einhver raunveruleg ógn frá Íran sem réttlætti slíka hegðun? Þjónar fjöldamorð á saklausum börnum, eyðing lyfjaverksmiðja fyrir krabbameinsmeðferðir eða grobbhótanir um að sprengja landið „aftur á steinöld“ einhverjum tilgangi, öðrum en að skaða enn frekar alþjóðlega stöðu Bandaríkjanna?

Íran leitaði samninga, náði samkomulagi og stóð við allar sínar skuldbindingar. Ákvörðunin um að draga sig út úr því samkomulagi, stigmögnun í átt að átökum og tvær árásir í miðjum samningaviðræðum voru eyðileggjandi ákvarðanir teknar af bandarískum stjórnvöldum – ákvarðanir sem þjónuðu ranghugmyndum erlends árásaraðila.

Árásir á mikilvæga innviði Írans – þar á meðal orku- og iðnaðarmannvirki – beinast beint að írönsku þjóðinni. Auk þess að vera stríðsglæpur hafa slíkar aðgerðir afleiðingar sem ná langt út fyrir landamæri Írans. Þær skapa óstöðugleika, auka mannlegt og efnahagslegt böl og viðhalda vítahring spennu, sá fræjum gremju sem munu vara um ókomin ár. Þetta er ekki merki um styrk; það er merki um hernaðarlega ringulreið og vanhæfni til að leita sjálfbærra lausna.

Er það ekki líka svo að Bandaríkin hafi farið í þessa árás sem staðgengill Ísraels, undir áhrifum og stjórn þeirrar stjórnar? Er það ekki rétt að Ísrael, með því að búa til íranska ógn, leitast við að beina athygli heimsins frá eigin glæpum gegn Palestínumönnum? Er það ekki augljóst að Ísrael stefnir nú að því að berjast við Íran til síðasta bandaríska hermanns og síðasta bandaríska skattgreiðandadollars – og velta þannig byrðum eigin ranghugmynda yfir á Íran, yfir á svæðið [Miðausturlönd] og Bandaríkin sjálf – í leit að ólögmætum hagsmunum?

Er „Bandaríkin fyrst“ raunverulega meðal forgangsatriða bandarískra stjórnvalda í dag?

Ég hvet ykkur til að horfa fram hjá villuupplýsingavélinni – sem er óaðskiljanlegur hluti þessarar árásar – og tala þess í stað við þá sem hafa heimsótt Íran. Virðið fyrir ykkur þá mörgu og mikilhæfu írönsku innflytjendur – menntaða í Íran – sem nú kenna og stunda rannsóknir við virtustu háskóla heims, eða leggja sitt af mörkum til fullkomnustu tæknifyrirtækja á Vesturlöndum. Samræmist þessi veruleiki þeim rangfærslum sem ykkur er sagt frá Íran og þjóð þess?

Í dag stendur heimurinn á krossgötum. Að halda áfram á braut átaka er kostnaðarsamara og tilgangslausara en nokkru sinni fyrr. Valið milli átaka og samvinnu er bæði raunverulegt og afdrifaríkt; niðurstaða þess mun móta framtíð komandi kynslóða. Í gegnum árþúsunda stolta sögu sína hefur Íran upplifað marga árásaraðila. Allt sem eftir er af þeim eru blettuð nöfn í sögunni, á meðan Íran stendur – þrautseigt, virðulegt og stolt.