Palantir – martraðafyrirtæki sem fylgist með hverju skrefi okkar fyrir heimsveldið
—

Jón Karl Stefánsson
29. jan, ’26

„Ef þér er illa við tilhugsunina um að styðja lögmætar aðgerðir Bandaríkjanna og stuðningsríkja þeirra í hernaðarlegu samhengi, þá skaltu ekki styðja Palantir“ (Alex Karp, stjórnparformaður Palantir í pallborðsumræðum um fyrirtækið, sjá hér).

Palantir var stofnað árið 2003 að frumkvæði þýsk/bandaríska auðkýfingsins Peters Thiel. Auk hans voru ýmsir fjárfestar, m.a. Leyniþjónusta Bandaríkjanna. Nafnið á fyrirtækinu er fengið úr Hringadróttinssögu, en í því ritverki var Palantir steinn sem gat fylgst með öllum hreyfingum og hugsunum þeirra sem í kringum hann voru og sent upplýsingar til þess sem átti steininn. Fyrirtækið sérhæfir sig í gerð og rekstri tölvukerfa, hugbúnaðar og gervigreindar sem aðstoðar ríkisstjórnir og fyrirtæki að greina gríðarlegt gagnamagn, þá einnig gögn sem eru ekki aðgengileg almenningi, til að taka ákvarðanir og skipuleggja aðgerðir.

Allt frá upphafi hafa mikilvægustu viðskiptavinir Palantirs verið hernaðarleg og tengd löggæslu, í þröngum skilningi þó. Fyrirtækinu hefur vaxið fiskur um hrygg og er nú meðal stærstu og öflugustu fyrirtækja heims. Hugbúnaður þeirra er nú orðinn gríðarlega öflugur; svo öflugur að komist hann í rangar hendur stendur allri heimsbyggðinni stórhætta að. Og hendurnar sem hann hefur lent í, Palantir-steinninn, eru Bandaríkin, Ísrael og auðugustu fyrirtæki heims.

Hvað Ísrael varðar er Palantir með víðtæka samninga við herinn og hefur komið að miklu gagni við að hafa uppi á þeim skotmörkum (fólki til að drepa) sem ísraelsk hernaðaryfirvöld óska. Þeir hafa leikið lykilhlutverk í þjóðarmorðinu sem á sér stað á Gaza og Vesturbakkanum. Meðal verkefna þeirra voru hinar ótrúlegu aðgerðir þar sem símtæki þúsunda Líbana og Palestínumanna sprungu samtímis, auk þess að hafa upp á blaðamönnum og öðrum sem voru þyrnir í augum stjórnar Netanyahus (sjá nánar hér).

Mest eru umsvif Palantirs þó í Bandaríkjunum. Þau starfa náið með Alríkislögreglunni, Leyniþjónustunni, öllum deildum hersins og þá ekki síst í sálfræðihernaðardeild hans. Auk þess hafa þeir gert samninga við öll helstu hernaðariðnaðarfyrirtæki landsins, s.s. Lockheed Martin, sem hefur tryggt þeim vægast sagt digra sjóði.

Project Nimbus er samningur gerður við ísraelska herinn um að fylgjast með öllum hreyfingum Palestínumanna og annarra sem herinn vill fylgjast með. Árið 2021 mótmælti starfsfólk Google og Amazon samstarfi fyrirtækja sinna við Palantir og þetta hryllingsverkefni.

Í þágu heimsveldisins og mannréttindabrota

Palantir er á engan hátt hlutlaust hvað stjórnmál og stefnu varðar. Það þarf ekki að undra, enda var fyrirtækið stofnað sérstaklega til þess að hjálpa bandarískum yfirvöldum að stunda sitt „stríð gegn hryðjuverkum“ árið 2003; þ.e. til þess að hafa upp á og hjálpa við að drepa fólk í Írak, Afganistan og öðrum meintum óvinaríkjum. Það er kjarni fyrirtækisins. Þeir veita því einungis þjónustu þeim sem styðja vestræna heimsvaldastefnu og Ísrael og talsmenn fyrirtækisins hafa beinlínis sagt að Palantir hafi verið stofnað til þess að drepa kommúnista.

Fyrirtækið hefur á þeim rúmum 22 árum sem það hefur verið til bætt ýmsum vörum í safn sitt, t.d. gervigreindastýrða dráps-drónann Maven, stríðsvélina Titan og vélmenni sem geta drepið upp á eigin spýtur. Forsvararmenn fyrirtækisins stæra sig beinlínis af þessu. Þannig stærði formaður fyrirtækisins sig að því að vörurnar sem fyrirtækið framleiddi væri „stundum notað til að drepa fólk“.

Gotham hugbúnaður Palantirs safnar saman gríðarlegu magni upplýsinga um hópa og einstaklinga, t.d. bankafærslur, samskipti milli fólks á samfélagsmiðlum, ljósmyndum, vefsögu o.s.frv.,, til að búa til heildstæða mynd af fólki og hópum sem á að brjóta niður. Forritið er ekki síst notað af her og lögreglu. Mynd úr frétt um risasamning Palantirs við bandaríska herinn.

En Palantir hjálpar ekki einungis hernum. Þeir hafa gert samninga við lögregluembætti um að góma glæpamenn áður en þeir hafa framið glæp, svokallað „predictive policing technology“. Lyfjafyrirtæki og lyfjastofnun þeirra, CDC í Bandaríkjunum, réðu Palantir til þess að greiða fyrir lyfjagjöf til fólks. Í því fólst meðal annars að safna upplýsingum um almenna borgara og sögu þeirra, þá ekki síst til þess að hafa upp á fólki sem efaðist um að þessi lyf væru örugg.

Forsvaramenn fyrirtækisins hafa lýst opinberlega að þeir séu andstæðingar opinna landamæra og það starfar nú náið með ICE sveitunum í Bandaríkjunum við að hafa upp á fátæku verkafólki og siga ofbeldissveitum á það. Þannig hefur komið í ljós að það er Palantir sem hefur skipulagt áhlaup ICE inn á vinnustaði fólks. Forseti Bandaríkjanna, Donald Trump, hefur nú lýst því yfir að hann vilji að Palantir setji upp gagnabanka fyrir hvern og einn einasta Bandaríkjamann, svo hægt sé að fylgjast með þeim og spá fyrir um hreyfingar þeirra.

Sama er að eiga sér stað í Bretlandi, en stjórnvöld þar gerðu nýlega risasamning við Palantir um að „koma auga á tækifæri að andvirði a.m.k. 750 milljóna punda á næstu 5 árum“. Þessu ætlar fyrirtækið meðal annars að ná fram í krafti þess að hafa fengið aðgang að sjúkraskýrslum allra borgara ríkisins. Fyrirtækið mun einnig leika lykilhlutverk í að halda stríðinu í Úkraínu gangandi. Svipað hefur gerst í öðrum ríkjum vinveittum Bandaríkjunum og Ísrael.

Palantir starfar einnig í einkageiranum og hefur gert samninga við fjölda fyrirtækja til þess að velja úr og hafna viðskiptavinum, stjórna starfsfólki og hafa áhrif á neyslu þeirra. Þetta á meðal annars við um einkarekna heilbrigðisþjónustu, fjármálastofnanir og velferðarþjónustufyrirtæki. Gervigreindarforrit Palantir vinna dag og nótt við það verkefni að hindra hin allra verst settu við að fá stuðning; að neytendur hafi rétta skoðun og hlutur viðskiptavina þeirra sé sem mestur.

Meðal bestu viðskiptavina þeirra eru risar á borð við Amazon, Meta, Tesla, stærstu bankar og risavogunarsjóðir á borð við BlackRock og Vanguard. Fyrir vikið er Palantir eitt öflugasta fyrirtæki heimsins í dag. Samkvæmt viðskiptafréttaveitunni Companies Market Cap er fyrirtækið um 408 milljarða Bandaríkjadala virði í dag, 25. stærsta fyrirtæki heims.

Í stuttu máli, Palantir er draumur allra ægistjórna, en martröð allrar andstöðu við þær.

Mynd á forsíðu fengin hér.

Notaðu vinstri og hægri örvatakkana til að fletta greinum.

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

„Staðgengill“ CIA: Hið sanna hlutverk Sádi-Arabíu í 11. september afhjúpað

Kit Klarenberg

Aldarfjórðungi eftir 11. september beinast spjótin að Sádi-Arabíu. Kit Klarenberg rýnir í dómsskjöl sem benda til að CIA hafi ráðið í það minsta tvo …

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum deginum

Billy Bob

Þriðja heimsstyrjöldin tekur á sig mynd og stigmagnast með hverjum degi sem líður. Mikilvægt er að skilgreina skýrt og ótvírætt öflin á bak við …

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Evrópa í krísu – tengist það ekki ESB?

Tjörvi Schiöth

Mótmælin, óeirðirnar og ófriðurinn í Evrópu eru enn eitt dæmið sem sannar að það sem ESB-sinnar sögðu fyrir þessar kosningar 29. ágúst—allur fagurgalinn, gylliboðin …

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Grænlandssamningur og sókn Bandaríkjanna á Norðurslóðum

Þórarinn Hjartarson

Marco Rubio kom til Íslands í gær (mánudag) og verður fram að hádegi í dag. Hann er á Evrópureisu sem öll gengur fyrst og …

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Þetta er verkaskipting – ekki „fráhvarf frá Úkraínu“

Billy Bob

Bandarískt „fráhvarf frá Úkraínu“ er lygi. Þetta er verkaskipting. Ákveðinni frásögn er nú haldið stíft að okkur. Að Trump sé að „hverfa frá“ Úkraínu. …

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Ísland gerði rétt í að segja „nei“ við ESB

Thomas Fazi

Á laugardaginn höfnuðu Íslendingar tillögu ríkisstjórnarinnar um að hefja að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið: 52,8 prósent kusu gegn tillögunni en 47,2 prósent með henni. …

Nýjustu greinar

Úkraínustríð breytist í Evrópustríð – en áfram er það bandarískt stríð

Úkraínustríð breytist í Evrópustríð – en áfram er það bandarískt stríð

Þórarinn Hjartarson

Í fyrri grein, Hver á þetta stríð í Úkraínu?, voru skoðaðar rætur og upphaf Úkraínustríðsins. Við vorum komin fram í apríl 2022. Atburðarásin fram …

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Rannsókn Thomas Fazi á meintu fjölþáttastríði Rússa

Ólöf Benediktsdóttir, Glenn Diesen

Ítalski blaðamaðurinn og rithöfundurinn Thomas Fazi tók sér nýlega fyrir hendur að rannsaka sannleiksgildi fullyrðinga um meintar fjölþáttaógnir Rússa. Hann uppgötvaði að flestar fullyrðingar …

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Standa Rússar á bak við árásir á frystiskápa?

Andri Sigurðsson

Aðfaranótt 2. nóvember var gerð árás á frystiskápa og kæla matvöruverslana í sjö Evrópulöndum. Að minnsta kosti tveir kælar hér á landi urðu fyrir …

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Heimir Már, Þorgerður Katrín og Ólafur Ragnar

Einar Ólafsson

Þann 29. október síðastliðinn gerði framkvæmdastjóri Flokks fólksins, Heimir Már Pétursson, athugasemd við færslu Macrons forseta Frakklands á samfélagsmiðlinum X varðandi Rússland og Úkraínu …

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Hver á þetta stríð í Úkraínu?

Þórarinn Hjartarson

Pútín og Rússlandsstjórn bera ein og einhliða ábyrgð á stríðinu í Úkraínu. Það er afstaða íslenskrar stjórnmálastéttar í heild sem og opinber afstaða vestrænna …

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Atkvæðagreiðsla SÞ um Kúbu – hvað segir hún um heimsástandið?

Einar Ólafsson

28. október 2026 voru greidd atkvæði á allsherjarþingi SÞ um tillögu um að binda endi á viðskiptabann Bandaríkjanna á Kúbu. Sambærilegar tillögur hafa verið …

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

„Hræddu líftóruna úr bandarískum almenningi“

Jökull Ari Haraldsson

Þetta voru ráð Arthurs Vandenbergs, formanns utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar, til Harry S. Trumans forseta. Á árunum eftir endalok seinni heimsstyrjaldar var uppgangur kommúnista mikill í …

Arabískar nætur   

Arabískar nætur   

Katjana Edwardsen

Eitt eigum við öll sameiginlegt: við búum í ríkjum – öðru nafni löndum – sem flest hver njóta alþjóðlegrar viðurkenningar (sum að vísu aðeins …

Leita

Notaðu örvatakka til að velja niðurstöðu og Enter til að opna. Escape lokar leitinni.

Sláðu inn leitarorð.